Fe’llarning tuzilishiga ko‘ra turlari. Sodda fe’llar
Fe’llar tuzilishiga ko‘ra to‘rt xil bo‘ladi: sodda, qo‘shma, juft va takroriy. Sodda fe’llar bir asosdan tarkib topadi. Sodda tub fe’llar asos holatida harakat yoki holatni bildiradi: qurmoq, yurmoq, ketmoq, bilmoq. Sodda yasama fe’llar so‘z yasovchi qo‘shimchalar yordamida boshqa so‘z turkumlaridan yasaladi: shod — shodlanmoq, yangi — yangilamoq, gap — gapirmoq, guv — guvullamoq, tez — tezlamoq. Sodda fe’lda nisbat, zamon kabi shakl qo‘shimchalari bo‘lishi mumkin, lekin asos bitta bo‘ladi: qurildi, yurishdi.
Matnda «tozalamoq» fe’lini uchratgan bola «toza» asosini topib, ma’nosini taxmin qildi. Fe’l tuzilishini bilish o‘qishni tezlashtiradi.
Tarjimon fe’l asosidan ma’noni taxmin qiladi, lug‘atshunos fe’llarni tub va yasamaga ajratadi, o‘qituvchi so‘z boyligini oshiradi.
Bugun uchragan bitta fe’lni yozib, uning tub yoki yasamaligini aniqlashga harakat qiling.
«Tub yoki yasama?»: bolalar fe’l kartochkalarini ikki ustunga taqsimlaydi (bilmoq, eslamoq, qo‘ymoq, shodlanmoq, tezlamoq, yurmoq).