ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’llarning tuzilishiga ko‘ra turlari

Darslar 48–51 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
48

Fe’llarning tuzilishiga ko‘ra turlari. Sodda fe’llar

Darslik: 78-bet
MaqsadFe’llarning tuzilishiga ko‘ra to‘rt turini sanash va sodda tub hamda sodda yasama fe’llarni farqlash.
Yangi so‘zlar
sodda fe’l · simple verbtub fe’l · root verbyasama fe’l · derived verbtuzilish · structure
Tushuntirish

Fe’llar tuzilishiga ko‘ra to‘rt xil bo‘ladi: sodda, qo‘shma, juft va takroriy. Sodda fe’llar bir asosdan tarkib topadi. Sodda tub fe’llar asos holatida harakat yoki holatni bildiradi: qurmoq, yurmoq, ketmoq, bilmoq. Sodda yasama fe’llar so‘z yasovchi qo‘shimchalar yordamida boshqa so‘z turkumlaridan yasaladi: shod — shodlanmoq, yangi — yangilamoq, gap — gapirmoq, guv — guvullamoq, tez — tezlamoq. Sodda fe’lda nisbat, zamon kabi shakl qo‘shimchalari bo‘lishi mumkin, lekin asos bitta bo‘ladi: qurildi, yurishdi.

o‘tirmoq (tub)kuchaymoq(yasama)Soddaxursand bo‘lmoqQo‘shmasindi-qoldiJuftyura-yuraTakroriyFe’l turlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Matnda «tozalamoq» fe’lini uchratgan bola «toza» asosini topib, ma’nosini taxmin qildi. Fe’l tuzilishini bilish o‘qishni tezlashtiradi.

Kim ishlatadi

Tarjimon fe’l asosidan ma’noni taxmin qiladi, lug‘atshunos fe’llarni tub va yasamaga ajratadi, o‘qituvchi so‘z boyligini oshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun uchragan bitta fe’lni yozib, uning tub yoki yasamaligini aniqlashga harakat qiling.

Namunalar
esasos+lafe’l yasovchi+moqnoaniq shakl
Tub: bilmoq, ketmoq, yurmoq. Yasama: eslamoq (esla — es+la), yangilamoq.
Qurmoq — tub; qurdirmoq — nisbat shakli, asos baribir bitta.
Sinfda faoliyat

«Tub yoki yasama?»: bolalar fe’l kartochkalarini ikki ustunga taqsimlaydi (bilmoq, eslamoq, qo‘ymoq, shodlanmoq, tezlamoq, yurmoq).

Mashq
1
Fe’llar tuzilishiga ko‘ra necha xil bo‘ladi?
2
Sodda tub fe’lni toping: shodlanmoq, yurmoq, tezlamoq.
3
«Gapirmoq» fe’li qaysi asosdan yasalgan?
4
Nima uchun «yangilamoq» sodda yasama fe’l?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliVaqt devoriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →