ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Bo‘g‘in, urg‘u, so‘z ma’nosi va matn

Darslar 5–7 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
5

Bo‘g‘in va urg‘u

Darslik: 8-bet
MaqsadSo‘zni bo‘g‘inlarga bo‘lish, ochiq va yopiq bo‘g‘inni ajratish va urg‘uni bilish.
Yangi so‘zlar
bo‘g‘in · syllableochiq bo‘g‘in · open syllableyopiq bo‘g‘in · closed syllableurg‘u · stress
Tushuntirish

Bo‘g‘in — bir nafasda aytiladigan so‘z qismi. Har bir bo‘g‘inda bitta unli bo‘ladi. Unli bilan tugagan bo‘g‘in ochiq (o-na, bo-la), undosh bilan tugagan bo‘g‘in yopiq (mak-tab) hisoblanadi. Ikki unli orasidagi bitta undosh keyingi bo‘g‘inga o‘tadi: ki-tob. Ikki undosh yonma-yon kelsa, birinchisi oldingi bo‘g‘inda qoladi: mak-tab, ol-ma. Urg‘u — so‘z bo‘g‘inlaridan birining kuchliroq aytilishi. O‘zbek tilida so‘z urg‘usi, odatda, oxirgi bo‘g‘inga tushadi: maktáb, kitób, o‘qituvchí.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yozuvchi qog‘oz chetiga yetganda uzun so‘zni bo‘g‘in chegarasidan ikki satrga bo‘ladi, shunda matn chiroyli va tushunarli ko‘rinadi. Qo‘shiq aytganda ham har bir bo‘g‘inga bir zarb to‘g‘ri keladi.

Kim ishlatadi

Muharrir matnni sahifaga joylaydi, qo‘shiq matni muallifi ohangga mos so‘z tanlaydi, boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi o‘qishni o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uzun bir so‘zni chapak chalib bo‘g‘inlab ayting, so‘ng uning nechta chapak bo‘lganini sanang.

Namunalar
o‘ochiq-qiochiq-tuvyopiq-chiochiq · urg‘u
o‘-qi-tuv-chi — 4 bo‘g‘in (o‘, i, u, i unlilari bor).
Ochiq bo‘g‘inlar: o, na, bo, la. Yopiq bo‘g‘inlar: mak, tab, dar.
Sinfda faoliyat

«Chapak bilan bo‘g‘in»: o‘qituvchi so‘z aytadi, bolalar har bir bo‘g‘inga bir marta chapak chaladi va oxirgi bo‘g‘inni baland aytadi.

Mashq
1
«Daraxt» so‘zini bo‘g‘inlarga bo‘ling.
2
Ochiq bo‘g‘inli so‘zni toping: ona yoki maktab? Ona so‘zida ikkala bo‘g‘in ham ochiqmi?
3
«Bolalar» so‘zida nechta bo‘g‘in bor va urg‘u qaysi bo‘g‘inga tushadi?
4
Nima uchun «ol-ma» so‘zida l birinchi bo‘g‘inda qoladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIdishdagi kichik dunyoHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →