Atoqli otlar imlosi: kishi, joy, tashkilot, sana va suv nomlari
Darslar 72–75 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
72
Atoqli otlarning turlari va imlosi
Darslik: 110-bet
MaqsadAtoqli otlarning turlarini bilish va shaxs nomlarini to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
atoqli ot · proper nountaxallus · pen namefamiliya · surnameotasining ismi · patronymic
Tushuntirish
Biror shaxs, narsa yoki joyga atab qo‘yilgan nomlar atoqli otlar deyiladi. Ular nimani atashiga ko‘ra shaxs nomlari, joy nomlari va narsa nomlariga bo‘linadi. Kishilarning ismi, otasining ismi, familiyasi va taxallusi shaxs nomlari sanaladi va har doim bosh harf bilan yoziladi: Alisher, Navoiy, Cho‘lpon. Familiya shaxs ismidan keyin otasining ismini qoldirish (Usmon Nosir) yoki otasining ismiga -ov(a), -yev(a) qo‘shish bilan (Erkin Vohidov, Zarina Karimova) hosil bo‘ladi. «O‘g‘li», «qizi» so‘zlari otasining ismidan keyin kichik harf bilan yoziladi: Yo‘ldosh o‘g‘li, Akbar qizi. Ism ko‘rsatkichlari -xon, -jon, -bek, -boy, -qul, -berdi, -xo‘ja ismga qo‘shib yoziladi: Sobirjon, Ergashboy, Alibek.
Namunalar
Shaxs nomlari: Jo‘ra, Salima, Xorazmiy, Navoiy; joy nomlari: Bekobod; narsa nomlari: «Bahor» (gazeta).
Sanobar Akbar qizi; Karim Yo‘ldosh o‘g‘li; Akbarjon, Gulnorbonu.
Sinfda faoliyat
«Ism-sharifim»: bolalar o‘z ism, otasining ismi va familiyasini to‘g‘ri imloda yozadi va qaysi qism nimani bildirishini izohlaydi.
Mashq
1
Atoqli otlar nimaga ko‘ra turlarga bo‘linadi va qanday turlari bor?
Nimani atashiga ko‘ra: shaxs nomlari, joy nomlari, narsa nomlari.
2
Guruhlang: Navoiy, Bekobod, Jo‘ra, «Bahor».
Shaxs: Navoiy (taxallus), Jo‘ra; joy: Bekobod; narsa: «Bahor».
3
To‘g‘ri yozing: yo‘ldosh O‘G‘LI, akbarjon, alibek.
Yo‘ldosh o‘g‘li, Akbarjon, Alibek.
4
Nima uchun «Sanobar Akbar qizi» da «qizi» kichik harf bilan yoziladi?
U ismning o‘zi emas, «qizi» ma’nosini bildiruvchi yordamchi so‘z; shu qoidaga ko‘ra kichik harf bilan yoziladi.