ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Aniq va mavhum otlar; son, kichraytirish va erkalash shakllari

Darslar 84–88 · 5 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
84

Aniq va mavhum otlar

Darslik: 128-bet
MaqsadAniq va mavhum otlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
aniq ot · concrete nounmavhum ot · abstract nountushuncha · concept
Tushuntirish

Sezgi a’zolarimiz bilan, ya’ni ko‘rish, eshitish, ushlash orqali sezib bo‘ladigan narsalarning nomi aniq otlar deyiladi: uy, non, daryo, bulbul, qo‘shiq. Sezgi a’zolari bilan idrok etib bo‘lmaydigan, faqat fikrlash orqali anglanadigan tushuncha nomlari mavhum otlar deyiladi: baxt, do‘stlik, aql, sevinch, go‘zallik, sabr. Mavhum otlar odatda sanalmaydi: «uchta baxt» deyilmaydi, lekin «uchta uy» deymiz. Ayrim so‘z gapda ikkala ma’noda ham kelishi mumkin. Mavhum otlarning ko‘pi -lik, -ch, -inch qo‘shimchalari bilan yasaladi.

Sinab ko‘ring: «uchta tosh» — bo‘ladi, «uchta umid» — bo‘lmaydi
Aniq (sezib bo‘ladi)Mavhum (faqat fikrda)
toshmehr
gulumid
shamolvijdon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

«Halollik» haqida insho yozayotib, uni ko‘z bilan ko‘rib bo‘lmasligini bilasiz, shuning uchun topilgan narsani egasiga qaytargan bola misolini keltirasiz. Mavhum ot — fikr, aniq ot — misol. Bu mavzu ko‘proq fikrni tushuntirish ko‘nikmasini mashq qildiradi.

Kim ishlatadi

Shoir fikrni obrazlar bilan ko‘rsatadi, o‘qituvchi tushunchani misol bilan tushuntiradi, maslahatchi odamga his-tuyg‘uni aniq so‘zlar bilan nomlashga yordam beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta mavhum ot (masalan, «mehr») tanlang va uni tushuntiradigan ikkita aniq narsa yoki holatni ayting.

Namunalar
Uy, non, daryo — aniq otlar.
Do‘stlik, sabr, baxt — mavhum otlar.
Sinfda faoliyat

«Qo‘l bilan ushlab bo‘ladimi?»: o‘qituvchi so‘z aytadi; bolalar ushlab ko‘rish yoki ko‘rish mumkin bo‘lsa «aniq», bo‘lmasa «mavhum» deb javob beradi.

Mashq
1
Aniq ot deb nimaga aytiladi?
2
Ajrating: non, baxt, qalam, sabr, quyosh.
3
Mavhum otga uchta misol keltiring.
4
Nima uchun «uchta baxt» deyilmaydi, «uchta uy» deyiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz parchalari va elektrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →