Majhul nisbat
Bajaruvchisi noma’lum bo‘lgan harakat yoki holatni ifodalovchi fe’l shakli majhul nisbat deyiladi. U unli bilan tugagan asosga -n, -l, undosh bilan tugagan asosga -in, -il qo‘shimchalarini qo‘shish bilan hosil bo‘ladi: ochildi, yozildi, qurildi, taraldi. Majhul nisbat o‘timli fe’llardan yasaladi va gapda ega bo‘lib kelgan so‘z ilgari to‘ldiruvchi (tushum) bo‘lgan: Ona xatni yozdi → Xat yozildi. O‘zlik va majhul nisbat shakllari bir xil, lekin ma’nosi farq qiladi: o‘zlik nisbatda harakat bajaruvchining o‘zi ustida bo‘ladi, majhul nisbatda bajaruvchi noma’lum. Solishtiring: kiyindi (o‘zini kiyintirdi) — kiyildi (kiyim kiyildi).
Maktab e’lonida «Musobaqa o‘tkazildi, g‘oliblar aniqlandi» deb yozilgan. Ishni aynan kim bajargani emas, natija muhim, shuning uchun majhul shakl ishlatilgan.
Diktor voqea natijasini xabar qiladi, kotib yig‘ilish bayonnomasini yozadi, jurnalist hisobot tayyorlaydi.
Bugun maktabda bo‘lgan bitta voqeani kim qilganini aytmasdan, natijasi bilan yozing.
«Kim qildi — noma’lum»: o‘qituvchi aniq nisbatdagi gap aytadi, bolalar uni majhul nisbatga aylantiradi (Ona eshikni ochdi → Eshik ochildi).