ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Kelasi zamon va mayl shakllari

Darslar 60–63 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
60

Kelasi zamon shakllari

Darslik: 93–94-betlar
MaqsadKelasi zamon shakllarini yasash va ularning ma’nolarini bilish.
Yangi so‘zlar
kelasi zamon · future tense-a, -y · future suffixes-(a)r · suffix -(a)rgumon · supposition
Tushuntirish

Kelasi zamon shakllari harakat yoki holatning gap aytilayotgan vaqtdan keyin yuz berishini bildiradi. Ular fe’l asosiga -a, -y, -(a)r qo‘shimchalarini va shaxs-son qo‘shimchalarini qo‘shish bilan hosil qilinadi. Undosh bilan tugagan asosga -a, -ar, unli bilan tugagan asosga -y, -r qo‘shiladi: boraman, o‘qiyman, borar, o‘qir. Bo‘lishsiz shaklda -ma dan keyin -y yoki -s keladi: bormayman, bormas. -(a)r shakli kelasi zamonni gumon, taxmin yo‘li bilan ifodalaydi: u kelar (balki keladi). Bu shakllar ba’zan doimiy, har uch zamonga oid harakatni ham bildiradi: Akam kollejda o‘qiydi.

Asos oxiriQo‘shimchaMisol
undosh-a, -arkutaman, kutar
unli-y, -rsaylayman, saylar
bo‘lishsiz-ma + -y yoki -skutmayman, kutmas
bor-a-manmen boramankelasi zamon

men boraman

o‘zak + -a / -y + shaxs qo‘shimchasi (unli bilan tugasa -y)

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf rahbari «Ertaga bog‘da ishlaymiz, bir soatdan keyin hovlini tozalaymiz» dedi. Kelasi zamon shakli bolalarga ertaga nima qilishlarini aniq tushuntirdi.

Kim ishlatadi

Ob-havo diktori ertangi kunni e’lon qiladi, tadbir tashkilotchisi rejani aytadi, rahbar kelgusi ishlarni belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertangi uchta rejangizni kelasi zamonda ayting.

Namunalar
Ertaga dehqonlar paxta teradi. Men kitob o‘qiyman.
Yomg‘ir yog‘ar (balki yog‘adi). Bu yo‘l yaqin emas, u kelmas.
Sinfda faoliyat

«Ertaga nima qilaman?»: bolalar ertangi rejasini kelasi zamonda aytadi (Men ertaga kutubxonaga boraman).

Mashq
1
Kelasi zamon qo‘shimchalarini ayting.
2
«Bormoq» va «o‘qimoq» fe’llarini kelasi zamon I shaxs birlikda yozing.
3
«Keladi» ning bo‘lishsiz shaklini yozing.
4
Nima uchun «Akam kollejda o‘qiydi» gapida kelasi zamon shakli doimiy harakatni bildiradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStoldagi Oy modeliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →