76
Suv havzalari va inshootlari nomlari
Darslik: 116–117-betlar
MaqsadSuv havzalari va inshootlari nomlarini to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
daryo · riverko‘l · lakedengiz · seasuv ombori · reservoir
Tushuntirish
Daryo, ko‘l, dengiz, kanal, okean, suv ombori kabi so‘zlar suv havzalari va inshootlarini bildiradi. Bunday so‘zlar turdosh ot bo‘lib, o‘zi alohida kelganda kichik harf bilan yoziladi: daryo bo‘yida, ko‘lda cho‘mildik. Aniq bir suv havzasining nomi esa atoqli ot bo‘lib, bosh harf bilan yoziladi: Zarafshon, Orol, Chorvoq. Nomga qo‘shilib kelgan «daryosi», «ko‘li», «dengizi», «suv ombori» so‘zlari odatda alohida va kichik harf bilan yoziladi: Zarafshon daryosi, Orol dengizi, Chorvoq suv ombori. Ba’zi nomlarda esa turdosh so‘z nomning ichiga singib ketgan va qo‘shib yoziladi: Sirdaryo, Amudaryo, Aydarko‘l.
Namunalar
Zarafshon daryosi tog‘lardan boshlanadi.
Biz Chorvoq suv omborida dam oldik; Sirdaryo esa uzoqda oqadi.
Sinfda faoliyat
«Suv xaritasi»: daftarga o‘zingiz bilgan uchta daryo, bitta ko‘l va bitta dengiz nomini yozing, har birini to‘g‘ri imloda belgilang.
Mashq
1
«Daryo» va «Amudaryo» so‘zlarining yozilishida qanday farq bor?
Daryo — turdosh ot, kichik harf; Amudaryo — aniq daryo nomi, atoqli ot, bosh harf bilan va qo‘shib yoziladi.
2
To‘g‘ri yozing: orol dengizi, zarafshon DARYOSI.
Orol dengizi, Zarafshon daryosi.
3
Gapda to‘g‘ri imlo bilan yozing: «Biz sirdaryo bo‘yida dam oldik».
Biz Sirdaryo bo‘yida dam oldik.
4
Nima uchun «Chorvoq suv ombori» da «suv ombori» kichik harf bilan yoziladi?
Chunki nomning aniq qismi faqat «Chorvoq»; «suv ombori» uni turini bildiruvchi turdosh so‘z, shuning uchun alohida va kichik harf bilan yoziladi.