Suv havzalari va inshootlari nomlari
Daryo, ko‘l, dengiz, kanal, okean, suv ombori kabi so‘zlar suv havzalari va inshootlarini bildiradi. Bunday so‘zlar turdosh ot bo‘lib, o‘zi alohida kelganda kichik harf bilan yoziladi: daryo bo‘yida, ko‘lda cho‘mildik. Aniq bir suv havzasining nomi esa atoqli ot bo‘lib, bosh harf bilan yoziladi: Zarafshon, Orol, Chorvoq. Nomga qo‘shilib kelgan «daryosi», «ko‘li», «dengizi», «suv ombori» so‘zlari odatda alohida va kichik harf bilan yoziladi: Zarafshon daryosi, Orol dengizi, Chorvoq suv ombori. Ba’zi nomlarda esa turdosh so‘z nomning ichiga singib ketgan va qo‘shib yoziladi: Sirdaryo, Amudaryo, Aydarko‘l.
| Turdosh (kichik harf) | Atoqli (bosh harf) |
|---|---|
| daryo | Chirchiq daryosi |
| ko‘l | Sariqamish ko‘li |
| suv ombori | Tuyabo‘g‘iz suv ombori |
| ko‘l | Aydarko‘l |
Maktab ekologiya to‘garagi hisobotida «Chirchiq daryosi» deb yoziladi, hisobot oxirida esa «daryo bo‘ylari tozalandi». Birinchisida nom bosh harf bilan, ikkinchisida «daryo» oddiy so‘z va kichik harfda. Nom bilan tur so‘zini ajratish hisobotni to‘g‘ri qiladi.
Suv xo‘jaligi mutaxassisi va ob-havo xabarchisi hisobotda aniq daryo yoki suv omborining nomini yozadi, shuning uchun nom xatosiz bo‘lishi kerak.
Bilgan bitta daryo va bitta ko‘l nomini «daryosi» va «ko‘li» so‘zlari bilan to‘liq ayting; qaysi so‘z bosh harfda yozilishini o‘ylang. Suv bo‘yiga yolg‘iz bormang.
«Suv xaritasi»: daftarga o‘zingiz bilgan uchta daryo, bitta ko‘l va bitta dengiz nomini yozing, har birini to‘g‘ri imloda belgilang.