ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Turdosh va shaxs otlari; shaxs oti yasovchi qo‘shimchalar

Darslar 76–79 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
76

Suv havzalari va inshootlari nomlari

Darslik: 116–117-betlar
MaqsadSuv havzalari va inshootlari nomlarini to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
daryo · riverko‘l · lakedengiz · seasuv ombori · reservoir
Tushuntirish

Daryo, ko‘l, dengiz, kanal, okean, suv ombori kabi so‘zlar suv havzalari va inshootlarini bildiradi. Bunday so‘zlar turdosh ot bo‘lib, o‘zi alohida kelganda kichik harf bilan yoziladi: daryo bo‘yida, ko‘lda cho‘mildik. Aniq bir suv havzasining nomi esa atoqli ot bo‘lib, bosh harf bilan yoziladi: Zarafshon, Orol, Chorvoq. Nomga qo‘shilib kelgan «daryosi», «ko‘li», «dengizi», «suv ombori» so‘zlari odatda alohida va kichik harf bilan yoziladi: Zarafshon daryosi, Orol dengizi, Chorvoq suv ombori. Ba’zi nomlarda esa turdosh so‘z nomning ichiga singib ketgan va qo‘shib yoziladi: Sirdaryo, Amudaryo, Aydarko‘l.

Turdosh (kichik harf)Atoqli (bosh harf)
daryoChirchiq daryosi
ko‘lSariqamish ko‘li
suv omboriTuyabo‘g‘iz suv ombori
ko‘lAydarko‘l
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ekologiya to‘garagi hisobotida «Chirchiq daryosi» deb yoziladi, hisobot oxirida esa «daryo bo‘ylari tozalandi». Birinchisida nom bosh harf bilan, ikkinchisida «daryo» oddiy so‘z va kichik harfda. Nom bilan tur so‘zini ajratish hisobotni to‘g‘ri qiladi.

Kim ishlatadi

Suv xo‘jaligi mutaxassisi va ob-havo xabarchisi hisobotda aniq daryo yoki suv omborining nomini yozadi, shuning uchun nom xatosiz bo‘lishi kerak.

Bugun sinab ko‘ring

Bilgan bitta daryo va bitta ko‘l nomini «daryosi» va «ko‘li» so‘zlari bilan to‘liq ayting; qaysi so‘z bosh harfda yozilishini o‘ylang. Suv bo‘yiga yolg‘iz bormang.

Namunalar
Zarafshon daryosi tog‘lardan boshlanadi.
Biz Chorvoq suv omborida dam oldik; Sirdaryo esa uzoqda oqadi.
Sinfda faoliyat

«Suv xaritasi»: daftarga o‘zingiz bilgan uchta daryo, bitta ko‘l va bitta dengiz nomini yozing, har birini to‘g‘ri imloda belgilang.

Mashq
1
«Daryo» va «Amudaryo» so‘zlarining yozilishida qanday farq bor?
2
To‘g‘ri yozing: orol dengizi, zarafshon DARYOSI.
3
Gapda to‘g‘ri imlo bilan yozing: «Biz sirdaryo bo‘yida dam oldik».
4
Nima uchun «Chorvoq suv ombori» da «suv ombori» kichik harf bilan yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBochka uchun qaysi rang?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →