ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sifatdosh va uning zamon shakllari

Darslar 36–39 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
36

Sifatdosh

Darslik: 57-bet
MaqsadSifatdoshning ta’rifini bilish va uni sifatdan farqlash.
Yangi so‘zlar
sifatdosh · participlebelgi · featureturg‘un belgi · permanent featureharakat belgisi · feature of action
Tushuntirish

Fe’lning sifatga xoslangan shakli sifatdosh deyiladi. Sifatdoshlar fe’l asoslariga -gan (-kan, -qan), -ydigan (-adigan), -(a)yotgan, -(a)r qo‘shimchalarini qo‘shib hosil qilinadi: o‘qigan, o‘qiydigan, o‘qiyotgan, oqar. Sifatdosh shaxs yoki narsaning belgisini bildirgani uchun sifatga o‘xshaydi va «qanday?», «qanaqa?» so‘rog‘iga javob beradi. Lekin sifat turg‘un, barqaror belgini bildiradi, sifatdosh esa o‘zgarish, harakat bilan bog‘liq belgini ifodalaydi. Solishtiring: katta daryo (sifat), oqar daryo (sifatdosh). Sifatdosh fe’l shakli bo‘lgani uchun zamon, nisbat va bo‘lishli-bo‘lishsizlik ma’nolariga ega.

SifatSifatdosh
Belgiturg‘unharakat bilan bog‘liq
Misolkatta daryooqar daryo
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sayohat haqidagi hikoyada «botayotgan quyosh» va «to‘kilgan yaproqlar» iboralari tasvirni jonli qiladi. Sifatdosh otni harakat bilan to‘ldiradi.

Kim ishlatadi

Yozuvchi manzarani jonli tasvirlaydi, reportyor sodir bo‘layotgan holatni yetkazadi, olim kuzatilgan hodisani aniq yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Derazadan yoki hovlidan ko‘ringan bir narsani harakatini bildiruvchi so‘z bilan tasvirlang.

Namunalar
O‘qigan kitob. Uchayotgan qush. Ishlaydigan odam. Oqar suv.
Katta (sifat) daryo — oqar (sifatdosh) daryo.
Sinfda faoliyat

«Qanday?»: bolalar ot oldiga qo‘yiladigan sifat va sifatdoshlarni aytadi (go‘zal bog‘, gullagan bog‘) va ularni ikki ustunga yozadi.

Mashq
1
Sifatdosh qanday fe’l shakli?
2
Sifatdosh qo‘shimchalaridan to‘rttasini ayting.
3
Sifat va sifatdoshni toping: baland tog‘, oqayotgan suv.
4
Nima uchun «oqar daryo» dagi oqar sifat emas, sifatdosh?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxonaga qaysi yo‘ldanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →