ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Chama, jamlovchi, taqsim va kasr sonlar

Darslar 111–114 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
111

Chama son, uning yasalishi

Darslik: 165–166-betlar
MaqsadChama sonlarni yasash va yozish.
Yangi so‘zlar
chama son · approximate numeral-tacha · -tacha (about)-lab · -lab (dozens, scores of)
Tushuntirish

Narsaning miqdorini taxminlab, chamalab ko‘rsatadigan sonlar chama sonlar deyiladi. Ular -tacha, -lab, -larcha qo‘shimchalari bilan hosil bo‘ladi: o‘ntacha (taxminan o‘nta), yigirmatacha; o‘nlab, yuzlab, minglab; o‘nlarcha, yuzlarcha. Chama ma’nosi sonlarni juftlash bilan ham ifodalanadi: ikki-uch, besh-olti, o‘n-o‘n besh. Bunday juft sonlar chiziqcha bilan yoziladi. Qo‘shimchalar sonlarga qo‘shib yoziladi. -lab (o‘nlab, yuzlab) aniq emas, lekin ko‘p miqdorni bildiradi.

Qo‘shimchaMisol
-tachaqirqtacha, yuztacha
-labo‘nlab, millionlab
-larchaminglarcha
juftlashuch-to‘rt, yigirma-o‘ttiz
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Osmondan qushlar suruvi uchib o‘tdi. Hammasini sanab bo‘lmaydi, shuning uchun bola «o‘n beshtacha» deydi. Taxminiy son ham aniq xabar beradi.

Kim ishlatadi

Qushlarni o‘rganuvchi ornitolog suruvni taxminan sanaydi, jurnalist tomoshabinlar sonini «yuzlarcha» deb yozadi, tashkilotchi zalga sig‘adigan odamni chamalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Derazadan ko‘ringan bir guruh narsani (mashina, daraxt) sanamay, chama son bilan ayting.

Namunalar
o‘nasos+tachachama son
Bog‘da o‘ntacha daraxt bor.
Maydonda yuzlab odam to‘plandi.
Sinfda faoliyat

«Taxmin qiling»: bankadagi donalarni taxminan ayting (o‘ntacha, yigirmatacha...) va keyin sanab tekshiring.

Mashq
1
Chama son nimani bildiradi?
2
Yasang: yuz, ming, o‘n (-lab).
3
To‘g‘ri yozing: ikki uch, o‘n o‘nbesh (chama).
4
Nima uchun «yuzlab odam» aniq son emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOvqatlantirgich navbatiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →