Chama son, uning yasalishi
Narsaning miqdorini taxminlab, chamalab ko‘rsatadigan sonlar chama sonlar deyiladi. Ular -tacha, -lab, -larcha qo‘shimchalari bilan hosil bo‘ladi: o‘ntacha (taxminan o‘nta), yigirmatacha; o‘nlab, yuzlab, minglab; o‘nlarcha, yuzlarcha. Chama ma’nosi sonlarni juftlash bilan ham ifodalanadi: ikki-uch, besh-olti, o‘n-o‘n besh. Bunday juft sonlar chiziqcha bilan yoziladi. Qo‘shimchalar sonlarga qo‘shib yoziladi. -lab (o‘nlab, yuzlab) aniq emas, lekin ko‘p miqdorni bildiradi.
| Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|
| -tacha | qirqtacha, yuztacha |
| -lab | o‘nlab, millionlab |
| -larcha | minglarcha |
| juftlash | uch-to‘rt, yigirma-o‘ttiz |
Osmondan qushlar suruvi uchib o‘tdi. Hammasini sanab bo‘lmaydi, shuning uchun bola «o‘n beshtacha» deydi. Taxminiy son ham aniq xabar beradi.
Qushlarni o‘rganuvchi ornitolog suruvni taxminan sanaydi, jurnalist tomoshabinlar sonini «yuzlarcha» deb yozadi, tashkilotchi zalga sig‘adigan odamni chamalaydi.
Derazadan ko‘ringan bir guruh narsani (mashina, daraxt) sanamay, chama son bilan ayting.
«Taxmin qiling»: bankadagi donalarni taxminan ayting (o‘ntacha, yigirmatacha...) va keyin sanab tekshiring.