ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’lning ma’no guruhlari, munosabat va zamon shakllari

Darslar 52–55 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
52

Fe’lning ma’noviy guruhlari

Darslik: 83–84-betlar
MaqsadFe’llarning ma’noviy guruhlarini (nutqiy, aqliy, jismoniy faoliyat va holat fe’llari) ajratish.
Yangi so‘zlar
nutqiy faoliyat fe’li · speech verbaqliy faoliyat fe’li · mental verbjismoniy faoliyat fe’li · physical-activity verbholat fe’li · state verb
Tushuntirish

Fe’llar qanday harakat-holatni ifodalashiga ko‘ra ma’no guruhlariga bo‘linadi. Nutqiy faoliyat fe’llari gapirish bilan bog‘liq: gapirmoq, aytmoq, so‘ramoq, javob bermoq, so‘zlamoq. Aqliy faoliyat fe’llari tafakkur bilan bog‘liq: o‘ylamoq, bilmoq, anglamoq, eslamoq, fikr yuritmoq. Jismoniy faoliyat fe’llari tana a’zolari bilan bajariladigan ish: yugurmoq, yozmoq, qurmoq, sakramoq, ekmoq. Holat fe’llari holat yoki kechinmani bildiradi: uxlamoq, quvonmoq, charchamoq, sarg‘aymoq, xafa bo‘lmoq. Bir fe’l ba’zan ikki guruhga yaqin kelishi mumkin, shuning uchun gapdagi ma’noga qarab aniqlaymiz.

so‘zlamoqjavob bermoqNutqiyanglamoqfikr yuritmoqAqliysakramoqko‘tarmoqJismoniysarg‘aymoqxafa bo‘lmoqHolatMa’no guruhlari
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf sahna ko‘rinishi tayyorlayotganda har bir rolga nima deyishi, nimani o‘ylashi va nima qilishi alohida yozildi. Ma’no guruhlari shu uchtasini ajratishga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Yozuvchi qahramonning so‘zi, fikri va ishini ajratadi, ssenarist sahnada harakat va nutqni belgilaydi, o‘qituvchi bayon yozishni o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir voqea haqida «nima dedi», «nima o‘yladi», «nima qildi» degan uchta fe’l bilan uchta gap ayting.

Namunalar
Nutqiy: Ustoz savol so‘radi. Aqliy: Men bu masalani o‘yladim.
Jismoniy: Dehqon paxta terdi. Holat: Bola charchadi.
Sinfda faoliyat

«To‘rt guruh»: doskada to‘rt ma’no guruhi nomi yozilgan; bolalar fe’l kartochkalarini mos guruh ostiga yopishtiradi.

Mashq
1
Aqliy faoliyat fe’lini toping: yugurdi, o‘yladi, uxladi.
2
Guruhlang: aytdi, qurdi, bildi, quvondi.
3
Har bir guruhdan bittadan fe’l ayting.
4
Nima uchun «charchadi» holat fe’li?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTog‘oradagi yuk qayig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →