118
Ravish
Darslik: 176–177-betlar
MaqsadRavishning ma’nosi va so‘roqlarini bilish.
Yangi so‘zlar
ravish · adverbharakat · actionqachon? · when?
Tushuntirish
Harakat-holatning bajarilish tarzi, payti, o‘rni, daraja-miqdori kabi belgilarini bildiradigan so‘zlar ravish deyiladi. Ravish qanday? qachon? qayer(ga, da, dan)? qancha? so‘roqlariga javob beradi. «Tez yuguradi», «ertaga boradi», «ichkarida o‘tiradi», «ko‘p o‘qiydi» birikmalarida tez, ertaga, ichkarida, ko‘p — ravishlar. Ravish asosan fe’lga bog‘lanadi va uning belgisini bildiradi; ba’zan sifat yoki boshqa ravishga ham bog‘lanadi: juda chiroyli, ancha tez. Ravish o‘zgarmas so‘z turkumi: u egalik, kelishik, ko‘plik qo‘shimchalarini olmaydi.
Namunalar
Bola tez yuguradi va ertaga yana keladi.
Ayol ichkarida jim o‘tirdi.
Sinfda faoliyat
«Qanday? Qachon? Qayerda?»: fe’l tanlab (o‘qiydi, yuradi) unga uch turli so‘roq beradigan ravish qo‘shing.
Mashq
1
Ravish qanday so‘roqlarga javob beradi?
Qanday? qachon? qayer? qancha?
2
Ravishlarni toping: tez yuguradi, katta uy, ertaga keldi.
Tez, ertaga.
3
«Tez» so‘zi qaysi gapda sifat, qaysi gapda ravish: «tez poyezd», «tez yuradi»?
«Tez poyezd» — sifat (otni aniqlaydi); «tez yuradi» — ravish (fe’lni aniqlaydi).
4
Nima uchun ravish o‘zgarmas so‘z turkumi deyiladi?
Chunki u egalik, kelishik, ko‘plik qo‘shimchalarini olmaydi.