☰ Mundarija · Ona tili

Matn turlari: hikoya, tasvir, muhokama

Darslar 8–10 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
8

Matn turlari. Hikoya matni

Darslik: 13–14-betlar
MaqsadMatn turlarini sanash va hikoya matnining tuzilishini bilish.
Yangi so‘zlar
hikoya matni · narrative textvoqea · eventboshlanma · openingyakun · ending
Tushuntirish

Matnlar maqsadiga ko‘ra uch turga bo‘linadi: hikoya matni, tasviriy matn va muhokama matni. Hikoya matnida voqea-hodisa ketma-ketlikda, ya’ni birin-ketin bayon qilinadi va «Nima bo‘ldi?» degan savolga javob beriladi. Hikoya matni odatda uch qismdan iborat: boshlanma (voqea qayerda, qachon boshlandi), voqealar rivoji va yakun. Kesimlar ko‘pincha o‘tgan zamon fe’li bilan ifodalanadi: keldi, ko‘rdi, aytdi. Ertak, latifa, voqea haqidagi hikoya shu turga kiradi.

Namunalar
«Yo‘qolgan qalam». Aziz maktabga ketayotib yo‘lda qalam topdi. U sinfda qalamni o‘qituvchiga ko‘rsatdi. Dilnoza qo‘lini ko‘tardi: qalam uniki ekan. Aziz qalamni egasiga qaytardi.
Boshlanma — qalam topildi; rivoj — egasi qidirildi; yakun — qalam qaytarildi.
Sinfda faoliyat

«Voqea zanjiri»: har bir bola navbat bilan hikoyani bir gapdan davom ettiradi. Boshlanma, rivoj va yakunni belgilab boriladi.

Mashq
1
Matnning qanday turlari bor?
2
Hikoya matni qaysi savolga javob beradi?
3
Hikoya matnining qismlarini ayting.
4
Nima uchun hikoya matnida kesimlar ko‘pincha o‘tgan zamon shaklida bo‘ladi?