ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Matn turlari: hikoya, tasvir, muhokama

Darslar 8–10 · 3 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
8

Matn turlari. Hikoya matni

Darslik: 13–14-betlar
MaqsadMatn turlarini sanash va hikoya matnining tuzilishini bilish.
Yangi so‘zlar
hikoya matni · narrative textvoqea · eventboshlanma · openingyakun · ending
Tushuntirish

Matnlar maqsadiga ko‘ra uch turga bo‘linadi: hikoya matni, tasviriy matn va muhokama matni. Hikoya matnida voqea-hodisa ketma-ketlikda, ya’ni birin-ketin bayon qilinadi va «Nima bo‘ldi?» degan savolga javob beriladi. Hikoya matni odatda uch qismdan iborat: boshlanma (voqea qayerda, qachon boshlandi), voqealar rivoji va yakun. Kesimlar ko‘pincha o‘tgan zamon fe’li bilan ifodalanadi: keldi, ko‘rdi, aytdi. Ertak, latifa, voqea haqidagi hikoya shu turga kiradi.

Matn turiSavolQismlari yoki belgisi
HikoyaNima bo‘ldi?boshlanma — rivoj — yakun
TasviriyQanday?sifat, o‘xshatish
MuhokamaNima uchun?fikr — dalil — xulosa
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Navbatchi o‘qituvchiga sinfda nima bo‘lganini aytib berishi kerak edi. U avval nima bo‘lganini, keyin nima qilingani va oxirida nima bo‘lganini tartib bilan aytdi, shuning uchun hammasi tushunarli bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Jurnalist voqea haqida tartib bilan xabar beradi, ertak aytuvchi tinglovchini hikoya bilan qiziqtiradi, kutubxonachi hikoya soatini olib boradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun ertalab uyg‘ongandan maktabga yetguncha bo‘lgan ishlarni boshi, o‘rtasi va oxiri bilan bir daqiqada hikoya qilib ko‘ring.

Namunalar
«Yo‘qolgan qalam». Aziz maktabga ketayotib yo‘lda qalam topdi. U sinfda qalamni o‘qituvchiga ko‘rsatdi. Dilnoza qo‘lini ko‘tardi: qalam uniki ekan. Aziz qalamni egasiga qaytardi.
Boshlanma — qalam topildi; rivoj — egasi qidirildi; yakun — qalam qaytarildi.
Sinfda faoliyat

«Voqea zanjiri»: har bir bola navbat bilan hikoyani bir gapdan davom ettiradi. Boshlanma, rivoj va yakunni belgilab boriladi.

Mashq
1
Matnning qanday turlari bor?
2
Hikoya matni qaysi savolga javob beradi?
3
Hikoya matnining qismlarini ayting.
4
Nima uchun hikoya matnida kesimlar ko‘pincha o‘tgan zamon shaklida bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFan kuni uchun stollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →