93
Qo‘shma sifat
Darslik: 140-bet
MaqsadQo‘shma sifatlarni aniqlash va yozish.
Yangi so‘zlar
qo‘shma sifat · compound adjectiveasos · baseqo‘shib yozish · writing together
Tushuntirish
Ikki yoki undan ortiq asosdan tarkib topgan sifatlar qo‘shma sifatlar deyiladi. Ular asosan qo‘shib yoziladi: ochiqko‘ngil, mehnatsevar, vatanparvar, xushmuomala, tezyurar. Qo‘shma sifatning ma’nosi alohida so‘zlar ma’nosidan farqli, yaxlit bir belgini bildiradi: ochiqko‘ngil — samimiy, ochiq odam. Ba’zi qo‘shma sifatlar ikki so‘zdan iborat birikma holida ajratib yoziladi: ikki qavatli (uy). Shuning uchun imlo lug‘atiga murojaat qilish foydali. Qo‘shma sifat ham otga bog‘lanib, qanday? so‘rog‘iga javob bo‘ladi.
Namunalar
Mehnatsevar dehqon dalada ishlayapti.
Vatanparvar yoshlar yurtni obod qiladi.
Sinfda faoliyat
«Ikki asos»: berilgan qo‘shma sifatlarni (mehnatsevar, vatanparvar, xushmuomala) asoslarga ajrating va ma’nosini aytib bering.
Mashq
1
Qo‘shma sifat deb nimaga aytiladi?
Ikki yoki undan ortiq asosdan tuzilgan sifat.
2
Asoslarga ajrating: mehnatsevar, vatanparvar.
Mehnat+sevar, vatan+parvar.
3
«Ochiqko‘ngil» so‘zi nimani bildiradi?
Samimiy, ochiq fikrli odamni.
4
Nima uchun qo‘shma sifatni lug‘atdan tekshirish foydali?
Chunki ko‘pi qo‘shib, ba’zilari esa ajratib yoziladi.