115
Hisob so‘zlari
Darslik: 171–172-betlar
MaqsadHisob so‘zlarini bilish va to‘g‘ri qo‘llash.
Yangi so‘zlar
hisob so‘zi · counting wordo‘lchov · measurekilogramm · kilogram
Tushuntirish
Sanoq son bilan sanaladigan narsa nomi o‘rtasida qo‘llanib, narsaning o‘lchovini bildiradigan so‘zlar hisob so‘zlari deyiladi. Ular dona, nafar, bosh, tup, litr, gramm, kilogramm, metr, dasta, quti kabi so‘zlardir: besh kilogramm olma, ikki litr sut, o‘n bosh qo‘y, uch quti qalam. Hisob so‘zidan keyingi ot odatda ko‘plik qo‘shimchasini olmaydi. Hisob so‘zi sondan keyin alohida yoziladi. Narsaning turiga qarab hisob so‘zi tanlanadi: odam uchun nafar, hayvon uchun bosh, o‘simlik uchun tup, suyuqlik uchun litr ishlatiladi.
Namunalar
Do‘kondan ikki kilogramm olma va uch litr sut oldik.
Bog‘da o‘n tup gul ochildi.
Sinfda faoliyat
«Do‘kon»: bolalar do‘kondor va xaridor bo‘lib, hisob so‘zlari bilan buyurtma beradi.
Mashq
1
Hisob so‘zi nimani bildiradi?
Sanaladigan narsaning o‘lchovini.
2
Mos hisob so‘zini tanlang: o‘n ... qo‘y; besh ... daraxt; uch ... suv.
Bosh; tup; litr.
3
Gap tuzing: «uch quti» bilan.
Masalan: Stol ustida uch quti qalam turibdi.
4
Nima uchun «besh kilogramm olmalar» deyilmaydi?
Chunki miqdor son va hisob so‘zi bilan ifodalangan, shu sababli otga ko‘plik qo‘shimchasi kerak emas.