Son
Narsalarning son-sanog‘i va tartibini bildirib, qancha? necha? nechanchi? so‘roqlariga javob bo‘ladigan so‘zlar son deyiladi. «Besh kitob», «yigirma bola», «uchinchi qavat» birikmalaridagi besh, yigirma, uchinchi — sonlar. Son odatda otga bog‘lanib, uning miqdori yoki tartibini aniqlaydi. Sonlar yozuvda so‘z yoki raqam bilan ifodalanadi: besh yoki 5. Son bilan birga kelgan otga ko‘plik qo‘shimchasi qo‘shilmaydi: besh kitob, «besh kitoblar» emas. Son ba’zan otlashib, ot kabi qo‘shimcha oladi: beshni, beshga.
| So‘roq | Misol |
|---|---|
| qancha? necha? | o‘n ikki daftar |
| nechanchi? | beshinchi sinf |
Navbatchi o‘qituvchiga qayd topshiradi: «Ikkinchi qatorda ikki o‘quvchi yo‘q». Bitta gapda ikkita son bor: tartib («ikkinchi») va miqdor («ikki»). O‘qituvchi kimlar yo‘qligini darrov tushunadi.
Hisobchi miqdorni yozadi, ko‘p qavatli uy haydovchisi qavatni aytadi, sport hakami o‘rinni e’lon qiladi.
Sinfdagi yoki uydagi bir narsaning nechtaligini va bittasi nechanchi ekanini ayting.
«Sanab ko‘ramiz»: sinfdagi narsalarni sanab, «nechta?» so‘rog‘iga javob bering va gap tuzing.