☰ Mundarija · Ona tili

To‘plam va tasnif, so‘z turkumlari, fe’l

Darslar 20–23 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
22

Fe’l

Darslik: 37-bet
MaqsadFe’lning ta’rifini, so‘roqlarini va bajaruvchi tushunchasini bilish.
Yangi so‘zlar
fe’l · verbharakat · actionholat · statebajaruvchi · doer
Tushuntirish

«Nima qilmoq?» va «nima bo‘lmoq?» so‘roqlariga javob bo‘lib, shaxs yoki narsalarning harakat va holatini bildirgan so‘z turkumi fe’l deyiladi: o‘qimoq, yozmoq, uxlamoq, sarg‘aymoq. Fe’ldan anglashilgan harakat yoki holat biror shaxs yoki narsa tomonidan bajariladi; u bajaruvchi deyiladi. Fe’lning noaniq shakli -moq qo‘shimchasi bilan keladi, shu qo‘shimchasiz qismi fe’l asosi hisoblanadi: o‘qi-moq, yoz-moq. Fe’l zamon, mayl, shaxs-son, nisbat va bo‘lishsizlik shakllariga ega: o‘qidi, o‘qimadi.

Namunalar
Bola kitob o‘qidi. — o‘qidi (nima qildi?) — fe’l; bajaruvchi — bola.
Barglar sarg‘aydi. — sarg‘aydi (nima qildi?) — fe’l; bajaruvchi — barglar.
Sinfda faoliyat

«Pantomima»: bola fe’lni (yozmoq, chopmoq, uxlamoq) imo-ishora bilan ko‘rsatadi, boshqalar uning so‘rog‘i va noaniq shaklini aytadi.

Mashq
1
Fe’l qanday so‘roqlarga javob bo‘ladi?
2
Fe’lni toping: Qush uchdi.
3
«Yozmoq» fe’lining asosini ayting.
4
Nima uchun «chiroyli» fe’l emas?