ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’l nisbatlarini mustahkamlash, vazifa shakllari, harakat nomi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
32

Mustahkamlash

Darslik: 51–52-betlar
MaqsadFe’l, harakat va holat fe’llari, o‘timli-o‘timsiz fe’llar hamda nisbatlar mavzularini takrorlash.
Yangi so‘zlar
fe’l · verbnisbat · voiceo‘timli · transitivebajaruvchi · doer
Tushuntirish

Fe’l nima qilmoq? nima bo‘lmoq? so‘roqlariga javob beradi va harakat yoki holatni bildiradi. Harakat fe’llari jismoniy faoliyatni (yozdi), holat fe’llari ichki kechinma yoki holat o‘zgarishini (sarg‘aydi) bildiradi. Tushum kelishigidagi so‘z bilan bog‘lanadigan fe’llar o‘timli, bog‘lanmaydiganlar o‘timsiz. Nisbatlar bajaruvchining ishtirokini ko‘rsatadi: aniq (yozdi), o‘zlik (yuvindi), majhul (yozildi), orttirma (yozdirdi), birgalik (yozishdi). Nisbat qo‘shimchalari asosga qo‘shilganda unli yoki undosh bilan tugashiga qarab -n/-in, -l/-il, -sh/-ish tanlanadi; orttirma uchun esa -t, -dir/-tir, -giz va boshqalar.

harakatholatMa’nosio‘timlio‘timsizO‘timlilikaniqo‘zlikmajhulorttirmabirgalikNisbatFe’l
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Navbatchilik varag‘ini yozayotgan bola har ish uchun mos fe’l shaklini tanladi, shunda kim nima qilishi ravshan bo‘ldi. Fe’l turlarini bilish yo‘riqnomani aniq qiladi.

Kim ishlatadi

Yo‘riqnoma yozuvchi aniq fe’llardan foydalanadi, tarjimon fe’l shakllarini o‘girishda saqlaydi, muharrir matnni tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertangi kun rejangizni beshta fe’l bilan ayting va har bir fe’l harakatmi yoki holatmi, o‘ylab ko‘ring.

Namunalar
ekasos+ilmajhul+dio‘tgan zamon
Dehqon bug‘doy ekdi (aniq, o‘timli). Bug‘doy ekildi (majhul). Dehqonlar ekishdi (birgalik).
Qiz tarandi (o‘zlik). Qizni taratdi (orttirma).
Sinfda faoliyat

«Nisbat zinapoyasi»: bitta fe’l asosidan guruhlar navbat bilan 5 nisbat shaklini aytadi va har birini gapda ishlatadi.

Mashq
1
Fe’lni toping va nisbatini ayting: Eshik ochildi.
2
«Kiy» asosidan o‘zlik va orttirma shakl yasang.
3
Harakat va holat fe’llarini ajrating: chopdi, qizardi, yozdi, ulg‘aydi.
4
Nima uchun «Bola uxladi» gapidagi fe’l o‘timsiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSayohat ovqati rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →