89
Sifat
Darslik: 133-bet
MaqsadSifatning ma’nosi va so‘roqlarini bilish.
Yangi so‘zlar
sifat · adjectivebelgi · attributeqanday? · what kind of?
Tushuntirish
Otga bog‘lanib, uning belgisini bildiradigan va qanday? qanaqa? so‘roqlariga javob bo‘ladigan so‘zlar sifat deyiladi. Sifat narsaning rangi, mazasi, hajmi, xususiyati kabi belgilarini ko‘rsatadi: qizil olma, shirin uzum, katta uy, mehribon ona. Sifat odatda otdan oldin keladi va unga bog‘lanib, uni aniqlaydi. O‘zbek tilida sifat otga mos ravishda ko‘plik yoki kelishik qo‘shimchasini olmaydi: «katta uylar», «katta uyga» deymiz, «kattalar uylar» demaymiz. Sifat shaxs va narsaning belgisini, fe’l esa ish-harakatni bildiradi.
Namunalar
Qizil olma shirin ekan.
Katta daryo tog‘lardan boshlanadi.
Sinfda faoliyat
«Qanday?»: sinfdagi yoki hovlidagi besh narsani tanlang va har biriga ikkita sifat toping.
Mashq
1
Sifat qanday so‘roqlarga javob beradi?
Qanday? qanaqa?
2
Sifatlarni toping: tez poyezd, ochiq deraza, bola o‘qidi.
Tez, ochiq.
3
«Katta uy» birikmasini uyga kelishigi va ko‘plikda yozing.
Katta uyga; katta uylar.
4
Nima uchun «katta» so‘zi sifat, «yozdi» esa sifat emas?
Katta ot belgisini bildirib «qanday?» so‘rog‘iga javob beradi; yozdi esa harakatni bildiradi.