Rang-tus, maza-ta’m va hid sifatlari
Narsalarning rang-tusini bildirgan sifatlar rang-tus sifatlari deyiladi: qizil, sariq, ko‘k, yashil, qora, oq, jigarrang. Maza-ta’mini bildirgan sifatlar maza-ta’m sifatlari sanaladi: shirin, nordon, achchiq, sho‘r, chuchuk. Hidini bildirgan sifatlar hid sifatlari deyiladi: xushbo‘y, badbo‘y. Rang-tus sifatlaridan orttirma shakl birinchi bo‘g‘inni takrorlash bilan yasaladi: qop-qora, yam-yashil, sap-sariq. Ozaytirma shakl esa -ish, -(i)mtir bilan: qizg‘ish, ko‘kimtir. Bu guruhlarning sifatlari odatda asliy bo‘lib, darajalanadi.
| Guruh | Misol |
|---|---|
| rang-tus | pushti, qora, jigarrang |
| maza-ta’m | nordon, sho‘r, chuchuk |
| hid | badbo‘y, muattar |
Insho yozayotgan bola bahor ertalabini tasvirlaydi: «Havo salqin va yangi o‘t hidli, osmon och ko‘k». Rang va hid sifatlari o‘quvchiga o‘sha ertalabni his qildiradi.
Rassom rang tanlaydi, tabiat haqida yozuvchi hidni tasvirlaydi, oshpaz taomning mazasini ta’riflaydi.
Derazadan ko‘ringan manzara uchun ikkita rang so‘zini, sezgan hid uchun bitta so‘z ayting.
«Besh sezgi»: mevalardan birini tanlab, uning rangi, mazasi va hidini uchta sifat bilan ta’riflang.