ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sifatlarning ma’no guruhlari va otlashuvi

Darslar 102–106 · 5 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
105

Sifatlarning otlashuvi

Darslik: 157-bet
MaqsadSifatlarning otlashuvini tushunish va gapda topish.
Yangi so‘zlar
otlashish · substantivizationsifat · adjectiveega · subject
Tushuntirish

Sifat bog‘lanib kelgan ot ba’zan gapda tushib qoladi. Shunda uning ma’nosi sifatga yuklanadi va sifat otlashadi. Otlashgan sifat ot kabi ko‘plik, egalik va kelishik qo‘shimchalarini oladi va ot bajaradigan vazifada keladi: ega, to‘ldiruvchi, kesim. Masalan, «Katta odamlar kichik bolalarga yordam beradi» o‘rniga «Kattalar kichiklarga yordam beradi» deymiz. «Qizil olmani emas, sariqni tanla» gapida «sariqni» otlashgan. Otlashgan sifat qaysi so‘z turkumiga kirishini gapdagi vazifasi bilan aniqlaymiz.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Avtobusdagi lavhada «Keksalar uchun o‘rindiq» yozilgan. «Keksa odamlar» o‘rniga sifat ot kabi -lar qo‘shimchasini olgan, shuning uchun lavha qisqa va tushunarli.

Kim ishlatadi

Lavha yozuvchi qisqa yozuv tuzadi, diktor e’lonni soddalashtiradi, tarjimon otlashgan sifatni to‘g‘ri tarjima qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

«Keksa kishilar» kabi ot-sifat birikmasini tanlang, otni tushirib qisqartiring va yangi so‘z qanday o‘zgarganini ayting.

Namunalar
Yaxshi yomonni ajratadi.
Kichiklar kattalardan o‘rganadi.
Sinfda faoliyat

«Ot tushib qoldi»: gaplardan otni tushirib qoldirib, sifatni otlashtiring («Yosh bolalar» → «Yoshlar»).

Mashq
1
Sifat qachon otlashadi?
2
Otlashgan sifatni toping: «Kattalar kichiklarga yordam beradi».
3
«Yosh bolalar» birikmasidan otlashgan shaklini yasang.
4
Nima uchun «kattalar» da ko‘plik qo‘shimchasi bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMutolaa burchagi uchun gilamHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →