106
Mustahkamlash
Darslik: 158-bet
MaqsadSifat mavzusini mustahkamlash: yasalishi, turlari, darajalari.
Yangi so‘zlar
sifat · adjectivedaraja · degreema’no guruhi · meaning group
Tushuntirish
Sifat narsa belgisini bildirib, qanday? qanaqa? so‘roqlariga javob beradi. Tarkibiga ko‘ra tub va yasama, tuzilishiga ko‘ra sodda, qo‘shma, juft va takroriy bo‘ladi. -li, -siz, -dor, -iy, -gi kabi qo‘shimchalar sifat yasaydi. Asliy sifatlar to‘rt darajaga ega: oddiy, qiyosiy (-roq), orttirma (juda, qop-qora), ozaytirma (sal, -ish). Ma’no jihatidan xususiyat, rang-tus, maza-ta’m, hajm-o‘lchov, hid va makon-zamon guruhlari farqlanadi. Sifat otsiz qolsa, otlashadi: kattalar. Juft va takroriy sifatlar chiziqcha bilan, qo‘shma sifatlar asosan qo‘shib yoziladi.
Namunalar
Sap-sariq limon sal nordon, lekin xushbo‘y.
Mehnatsevar kattalar yoshlarga o‘rnak.
Sinfda faoliyat
«Sifat chempionati»: guruhlar bir-biriga sifat so‘raydi: yasalishi, turi, darajasi yoki ma’no guruhi.
Mashq
1
Quyidagi sifatning tuzilishini ayting: past-baland, mehnatsevar, katta.
Juft; qo‘shma; sodda.
2
«Issiq» sifatini to‘rt darajada yozing.
Issiq; issiqroq; juda issiq; sal issiq.
3
Guruhini ayting: nordon, uzun, xushbo‘y, yangi.
Maza-ta’m; hajm-o‘lchov; hid; makon-zamon.
4
Nima uchun «kattalar» so‘zi sifat emas, ot hisoblanadi?
Chunki otlashgan: ot tushib, -lar olgan va ot kabi ega bo‘lib kelgan.