88
Mustahkamlash
Darslik: 132-bet
MaqsadOt mavzusini mustahkamlash: turlari, qo‘shimchalari, imlosi.
Yangi so‘zlar
ot · nounyasovchi qo‘shimcha · word-forming suffiximlo · spelling
Tushuntirish
Ot kim? nima? qayer? so‘roqlariga javob bo‘ladi. Tuzilishiga ko‘ra u sodda, qo‘shma, juft va takroriy bo‘lishi mumkin; atoqli va turdosh otlarga bo‘linadi. Ma’noga ko‘ra shaxs, narsa, o‘rin-joy, faoliyat-jarayon otlari hamda aniq va mavhum otlar farqlanadi. Shaxs oti -chi, -kor, -dosh, -xon, -(u)vchi; narsa oti -gich, -ma, -don; o‘rin-joy oti -zor, -xona, -iston, -goh; mavhum ot -lik, -ch, -inch bilan yasaladi. Ko‘plik -lar bilan, kichraytirish -cha, -choq bilan, erkalash -gina, -jon bilan hosil bo‘ladi. Atoqli otlar bosh harf bilan, millat nomlari kichik harf bilan yoziladi.
Namunalar
Tinchlik, do‘stlik, bilim — mavhum otlar.
Sinfdoshim kutubxonada kitobcha o‘qiyapti.
Sinfda faoliyat
«Ot bo‘yicha viktorina»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi; navbat bilan so‘z aytib, uning turi va qo‘shimchasini so‘raydi.
Mashq
1
Quyidagi so‘zlarning turini ayting: sinfdosh, gulzor, o‘chirgich, tinchlik.
Shaxs oti, joy oti, narsa oti, mavhum ot.
2
Imlosini to‘g‘rilang: SAMARQANDLIK, tojik (millat), Sirdaryo.
samarqandlik, tojik, Sirdaryo.
3
«Qo‘zi» so‘zidan kichraytirish va «ona» dan erkalash shaklini yasang.
Qo‘zichoq; onajon.
4
Nima uchun ot turlarini ma’no jihatidan guruhlash foydali?
Chunki qo‘shimcha va imlo qoidalari ma’no guruhiga bog‘liq: masalan, shaxs oti -chi, joy oti -zor bilan yasaladi.