ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Aniq va mavhum otlar; son, kichraytirish va erkalash shakllari

Darslar 84–88 · 5 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
86

Otlarning lug‘aviy shakllari. Son shakllari

Darslik: 130-bet
MaqsadOtlarning ko‘plik va birlik shaklini hamda ko‘plikning qo‘shimcha ma’nolarini bilish.
Yangi so‘zlar
birlik · singularko‘plik · plural-lar · -lar (plural)
Tushuntirish

Ot birlik yoki ko‘plik shaklida kela oladi. Birlik shakli maxsus qo‘shimchasiz bo‘ladi: kitob, bola. Ko‘plik shakli -lar qo‘shimchasi bilan hosil bo‘ladi: kitoblar, bolalar. Bu qo‘shimcha doim -lar yoziladi, o‘zak unlisiga ko‘ra o‘zgarmaydi. -lar faqat ko‘plikni emas, boshqa ma’nolarni ham bildiradi. Hurmat ma’nosida: «Ustozlar keldilar» (bir kishiga hurmat). Umumlashtirish ma’nosida: «Navoiylar yetishgan yurt» — Navoiyga o‘xshash buyuk kishilar. Vaqtni taxminan ko‘rsatishda: «soat beshlarda» — soat beshlar atrofida. Son bilan kelganda esa ko‘plik qo‘shimchasi qo‘shilmaydi: uchta kitob, besh bola.

-lar ma’nosiMisol
ko‘plikqushlar
hurmatUstozlar keldilar
umumlashtirishNavoiylar
taxminiy vaqtsoat oltilarda
son bilan -lar yo‘qbeshta daftar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Dars boshida o‘qituvchi «Daftarni oching» desa bitta daftar, «Daftarlarni oching» desa hammasi tushuniladi. Bitta -lar xabar mazmunini o‘zgartiradi, uchta daftar deyilsa esa -lar kerak emas.

Kim ishlatadi

Maktab hisobotida muharrir «o‘quvchi» (bitta) va «o‘quvchilar» (guruh) shaklini tekshiradi; diktor e’londa sonni aniq aytadi; dasturchi bazada birlik va ko‘plikni alohida saqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta gapni birlikda, so‘ng ko‘plikda, so‘ng son bilan ayting. -lar qo‘shilganda va son kelganda ma’no qanday o‘zgarishini eshiting.

Namunalar
Kitoblar javonda turibdi.
Soat beshlarda yig‘ilamiz.
Sinfda faoliyat

«Qaysi ma’no?»: o‘qituvchi gaplar o‘qiydi; bolalar -lar ko‘plik, hurmat, umumlashtirish yoki taxmin ma’nosini bildirishini aytadi.

Mashq
1
Ko‘plik qo‘shimchasi qanday yoziladi?
2
Qaysi to‘g‘ri: uchta kitob yoki uchta kitoblar?
3
«Soat to‘rtlarda» iborasidagi -lar nimani bildiradi?
4
Nima uchun «Ustozlar keldilar» da ko‘plik bir kishiga tegishli bo‘lishi mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz parchalari va elektrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →