ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Aniq va mavhum otlar; son, kichraytirish va erkalash shakllari

Darslar 84–88 · 5 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
87

Otlarning kichraytirish va erkalash shakllari

Darslik: 131-bet
MaqsadKichraytirish va erkalash shakllarini yasash va yozish.
Yangi so‘zlar
kichraytirish · diminutiveerkalash · endearment-cha · -cha (small)
Tushuntirish

Otning hajm jihatidan kichikligini bildiruvchi shakllar kichraytirish shakllari deyiladi. Ular -cha, -choq, -chak qo‘shimchalari bilan yasaladi: kitobcha, uycha, daryocha, qo‘zichoq, tugunchak. Mehr, erkalash, yoqtirish ma’nosini bildiruvchi shakllar erkalash shakllari deyiladi. Ular -gina (-kina, -qina), -jon, -xon, -oy qo‘shimchalari bilan hosil bo‘ladi: qizgina, bolagina, qushqina; onajon, akajon, Dilshodjon. Bu qo‘shimchalar o‘zakka qo‘shib yoziladi. Kichraytirish va erkalash shakllari otning asosiy ma’nosini o‘zgartirmaydi, unga munosabat ma’nosi qo‘shadi.

Qo‘shimchaMisol
kichraytirish-cha, -choq, -chakgulcha, toychoq
erkalash-gina, -jon, -xon, -oyukagina, opajon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mushukchaga qarab bola: «Mushukchaga qarang, kichkinagina bo‘lib qopti» deydi. -cha va -gina hajmning kichikligini ham, mehrni ham bildiradi, shuning uchun gap iliq eshitiladi.

Kim ishlatadi

Bolalar yozuvchisi, bog‘cha tarbiyachisi va multfilm ssenaristi kichik tinglovchilar uchun shu shakllarni tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir hayvon yoki o‘simlik nomini oddiy shaklda, so‘ng -cha va -gina bilan ayting. Qaysi shakl qanday ohang berishini sezing.

Namunalar
Onajon, kitobchamni oldingizmi?
Qizginam, qo‘zichoqni cho‘chitma.
Sinfda faoliyat

«Mehribon so‘zlar»: o‘z oila a’zolaringiz nomini (ona, opa, aka, buvi) -jon bilan va uy-ro‘zg‘or buyumlarini -cha bilan o‘zgartirib, qisqa suhbat tuzing.

Mashq
1
Kichraytirish qo‘shimchalarini ayting.
2
Yasang: uy, daryo, kitob (kichraytirish); ona, aka (erkalash).
3
«Qiz» so‘zidan erkalash shaklini yasang.
4
Nima uchun «qizgina» so‘zi mehr ma’nosini beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz parchalari va elektrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →