ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Aniq va mavhum otlar; son, kichraytirish va erkalash shakllari

Darslar 84–88 · 5 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
85

Mavhum ot yasovchi qo‘shimchalar va ularning imlosi

Darslik: 129-bet
MaqsadMavhum ot yasovchi qo‘shimchalarni bilish va to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
-lik · -lik (quality)-inch · -inch (feeling)sifat · adjective
Tushuntirish

-lik eng mahsuldor qo‘shimcha bo‘lib, sifat va otdan mavhum ot yasaydi: yaxshilik, go‘zallik, do‘stlik, birodarlik, tinchlik. U o‘zakka har doim qo‘shib yoziladi va -liq emas, -lik yoziladi. Fe’ldan -ch va -inch qo‘shimchalari his-tuyg‘u yoki holatni bildiruvchi mavhum ot yasaydi: sevinch (sev+inch), qo‘rqinch, ishonch (ishon+ch), tayanch. Qaysi fe’l qaysi qo‘shimchani olishi so‘zning o‘ziga bog‘liq, shuning uchun ularni so‘z bilan birga yodlash kerak: sev+inch, qo‘rq+inch, lekin ishon+ch, tayan+ch.

Qo‘shimchaNimadanMisol
-liksifat, otmardlik, ozodlik
-ch, -inchfe’ltayanch, qo‘rqinch
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfda tanlov e’lon qilindi: «Tartiblilik» va «Tozalik» deb nomlangan plakatlar. Sifatga (tartibli, toza) -lik qo‘shilib mavhum ot hosil bo‘lgan, shu bilan plakatda g‘oya bir so‘zda nomlandi.

Kim ishlatadi

Qoida yozuvchi, notiq va plakat tayyorlovchi g‘oyani mavhum ot bilan nomlaydi, tarjimon esa shu ot uchun mos so‘z qidiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta sifatni (masalan, «ochiq») oling va -lik bilan ot yasang. Hosil bo‘lgan ot qanday tushunchani bildiradi?

Namunalar
Tinchlik hamma uchun kerak.
Sevinchimiz cheksiz, chunki ishonchimiz oqlandi.
Sinfda faoliyat

«Sifatdan ot»: beshta sifat (yaxshi, go‘zal, dono, mard, ochiq) ga -lik qo‘shib mavhum ot yasang va gap tuzing.

Mashq
1
«Go‘zal» sifatidan mavhum ot yasang.
2
Qo‘shimchani ajrating: sevinch, tinchlik, ishonch.
3
Qaysi yozuv to‘g‘ri: yaxshilik yoki yaxshiliq?
4
Nima uchun «sevinch» mavhum ot hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQog‘oz parchalari va elektrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →