Ravishdosh yasovchi qo‘shimchalar talaffuzi va imlosi
Unli va jarangli undoshlar bilan tugagan fe’l asoslariga ravishdoshning -gach, -guncha, -gancha, -gani qo‘shimchalari qo‘shiladi: o‘qigach, borguncha, kelgancha, yurgani. Jarangsiz undosh bilan tugagan asoslarga bu qo‘shimchalar -kach, -kuncha, -kancha, -kani deb aytilsa ham, -gach, -guncha, -gancha, -gani tarzida yoziladi: ketgach, o‘sguncha. Faqat k undoshi bilan tugagan asoslarga -kach, -kuncha, -kancha, -kani, q bilan tugagan asoslarga esa -qach, -quncha, -qancha, -qani shaklida yoziladi: tikkach, chiqquncha.
| Asos oxiri | Yoziladi | Misol |
|---|---|---|
| unli yoki jarangli undosh | -gach, -guncha, -gancha, -gani | sayla — saylagach; yur — yurguncha |
| jarangsiz undosh | -gach… (-kach deb aytilsa ham) | kes — kesgach; tush — tushguncha |
| k | -kach, -kuncha… | to‘k — to‘kkach |
| q | -qach, -quncha… | yoq — yoqquncha |
Eshitganicha yozish har doim ishlamaydi. Diktantda bola «bosgach» so‘zini «boskach» deb eshitdi, lekin qoida bo‘yicha -gach yozdi.
Korrektor aytilishi va yozilishi farq qiladigan so‘zlarni tekshiradi, diktor aniq talaffuz qiladi, o‘qituvchi diktant o‘qiydi.
Sinfdoshingizdan bir so‘zni diktant qilishini so‘rang, yozing va darslik qoidasi bilan tekshiring.
«Qaysi imlo?»: o‘qituvchi so‘zni aytadi (ketkach), bolalar to‘g‘ri yozilishini (ketgach) doskaga yozadi va sababini aytadi.