ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Ravishdosh va uning imlosi

Darslar 40–43 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
42

Ravishdosh yasovchi qo‘shimchalar talaffuzi va imlosi

Darslik: 66–67-betlar
MaqsadRavishdosh yasovchi qo‘shimchalarning talaffuzi va imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
talaffuz · pronunciationimlo · spelling-gach · suffix -gach-guncha · suffix -guncha
Tushuntirish

Unli va jarangli undoshlar bilan tugagan fe’l asoslariga ravishdoshning -gach, -guncha, -gancha, -gani qo‘shimchalari qo‘shiladi: o‘qigach, borguncha, kelgancha, yurgani. Jarangsiz undosh bilan tugagan asoslarga bu qo‘shimchalar -kach, -kuncha, -kancha, -kani deb aytilsa ham, -gach, -guncha, -gancha, -gani tarzida yoziladi: ketgach, o‘sguncha. Faqat k undoshi bilan tugagan asoslarga -kach, -kuncha, -kancha, -kani, q bilan tugagan asoslarga esa -qach, -quncha, -qancha, -qani shaklida yoziladi: tikkach, chiqquncha.

Asos oxiriYoziladiMisol
unli yoki jarangli undosh-gach, -guncha, -gancha, -ganisayla — saylagach; yur — yurguncha
jarangsiz undosh-gach… (-kach deb aytilsa ham)kes — kesgach; tush — tushguncha
k-kach, -kuncha…to‘k — to‘kkach
q-qach, -quncha…yoq — yoqquncha
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Eshitganicha yozish har doim ishlamaydi. Diktantda bola «bosgach» so‘zini «boskach» deb eshitdi, lekin qoida bo‘yicha -gach yozdi.

Kim ishlatadi

Korrektor aytilishi va yozilishi farq qiladigan so‘zlarni tekshiradi, diktor aniq talaffuz qiladi, o‘qituvchi diktant o‘qiydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfdoshingizdan bir so‘zni diktant qilishini so‘rang, yozing va darslik qoidasi bilan tekshiring.

Namunalar
ket+gach = ketgach (aytilishi: «ketkach»); o‘s+guncha = o‘sguncha.
tik+kach = tikkach; chiq+qach = chiqqach.
Sinfda faoliyat

«Qaysi imlo?»: o‘qituvchi so‘zni aytadi (ketkach), bolalar to‘g‘ri yozilishini (ketgach) doskaga yozadi va sababini aytadi.

Mashq
1
«Ket» asosiga -gach qo‘shing va yozing.
2
«Tik» va «chiq» asoslariga -kach/-qach qo‘shimchasini qo‘shing.
3
To‘g‘ri yozilganini tanlang: o‘skuncha / o‘sguncha.
4
Nima uchun «kelgach» da g yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAziz bayrami uchun dinamometrHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →