Ravishdoshlarning ma’no turlari
Ravishdoshning -(i)b, -a (-y) shakllari ko‘proq harakatning holatini, ba’zan payt va sababini bildiradi: yugurib keldi, kula-kula gapirdi. -gancha (-kancha, -qancha) shakli ham holatni, -gach (-kach, -qach) va -guncha (-kuncha, -quncha) shakllari paytni bildiradi: xat yozgach ketdi, men kelguncha kuting. -gani (-kani, -qani, -gali) shakli esa maqsadni anglatadi: kitob olgani bordi. Ma’noni aniqlash uchun fe’lga savol beriladi: qanday? (holat), qachon? (payt), nima uchun? (maqsad).
| Ma’no | Savol | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|---|
| holat | qanday? | -(i)b, -a (-y), -gancha | yugurib keldi |
| payt | qachon? | -gach, -guncha | xat yozgach ketdi |
| maqsad | nima uchun? | -gani (-gali) | kitob olgani bordi |
O‘qituvchi «Qo‘ng‘iroq chalingach, gul ekkani chiqamiz» dedi. Bitta gapda qachon (-gach) va nima uchun (-kani) chiqilishi aytildi.
Tashkilotchi tadbirning vaqti va maqsadini e’lon qiladi, kotib yig‘ilish rejasini yozadi, jurnalist voqea sabablarini bayon qiladi.
Ertangi bir ishingiz uchun «qachon?» va «nima maqsadda?» degan savollarga javob beradigan ikki xil gap ayting.
«Qaysi savol?»: o‘qituvchi gap o‘qiydi, bolalar qanday? qachon? nima uchun? kartochkalaridan to‘g‘risini ko‘rsatadi.