ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Taqsimot qonuni va o‘zaro teskari sonlar

Darslar 17–18 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
18

O‘zaro teskari sonlar

Darslik, 73–77-betlar
MaqsadO‘zaro teskari sonlar tushunchasini bilish va berilgan songa teskari sonni topish.
Yangi so‘zlar
o‘zaro teskari sonlar · reciprocal (mutually inverse) numbersteskari son · reciprocalko‘paytma 1 · product equal to 1noto‘g‘ri kasr · improper fraction
Tushuntirish

Ko‘paytmasi 1 ga teng ikki son o‘zaro teskari sonlar deyiladi. a/b kasrga teskari son b/a, chunki a/b · b/a = 1. Natural son n ga teskari son 1/n. Aralash songa teskari sonni topish uchun uni avval noto‘g‘ri kasrga aylantiramiz: 2 1/4 = 9/4, teskarisi 4/9. 0 soniga teskari son yo‘q, chunki 0 ni har qanday songa ko‘paytirsak, 0 chiqadi, 1 emas. Teskari son tushunchasi kasrlarni bo‘lish uchun kerak.

ƒFormula
a/b · b/a = 1
a/b ga teskari son b/a
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir stakanga 1/4 litr sig‘adi. 1 litr sharbatdan 4 stakan to‘ladi, chunki 1/4 va 4 o‘zaro teskari sonlar: 1/4 · 4 = 1.

Kim ishlatadi

Oshpaz idish sig‘imiga qarab nechta porsiya chiqishini topadi, ombor xodimi katta qadoqdan nechta kichik qadoq chiqishini hisoblaydi, tikuvchi lentani teng bo‘laklarga ajratadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir varaq qog‘ozni teng 8 ta lentaga yirtib, har bir lenta butunning 1/8 qismi va 8 ta lenta butun bo‘lishini ko‘ring.

Namunalar
3/7 ga teskari son 7/3: 3/7 · 7/3 = 21/21 = 1. 5 ga teskari son 1/5.
2 1/4 = 9/4, shuning uchun teskari son 4/9. Tekshiramiz: 9/4 · 4/9 = 1.
Sinfda faoliyat

«Teskarisini top»: o‘qituvchi kartochkada kasr ko‘rsatadi, o‘quvchilar teskari sonni yozadi va sherigi bilan almashib, ko‘paytirib 1 chiqishini tekshiradi.

Mashq
1
5/8 ga teskari sonni yozing.
2
3 1/2 ga teskari sonni toping.
3
3/4 · x = 1 tenglamada x ni toping.
4
Nima uchun 0 ga teskari son yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxonaga qaysi yo‘ldanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →