ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Kasrlarni ko‘paytirish va sonning qismini topish

Darslar 15–16 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
16

Sonning qismini topish

Darslik, 65–67-betlar
MaqsadSonning qismini topish: berilgan kasr bo‘yicha qiymatni hisoblash.
Yangi so‘zlar
sonning qismi · part of a numberulush · share / fraction partfoiz · percentbutun · whole
Tushuntirish

Sonning qismini topish uchun sonni kasrga ko‘paytiramiz. Masalan, 40 ning 3/5 qismini topish uchun 40 · 3/5 = 24. Buni ikki qadamda bajarish qulay: avval 40 ni 5 ga bo‘lamiz (bu 1/5 qism), keyin 3 ga ko‘paytiramiz. Foiz ham kasr: 25% = 1/4, 50% = 1/2. Shuning uchun sonning foizi ham xuddi shu usulda topiladi. «…ning» so‘zi ko‘pincha ko‘paytirishni bildiradi.

408888840
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ekskursiyasi yo‘li 60 km. Yo‘lning 3/10 qismi bosib o‘tildi. 60 : 10 = 6, 6 · 3 = 18, demak 18 km yurildi.

Kim ishlatadi

Dehqon hosilning ma’lum qismini sotuvga ajratadi, mutaxassis byudjetning ulushini hisoblaydi, o‘qituvchi dars vaqtining qismini mashqqa beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qo‘lingizdagi kitobning betlar sonini ko‘rib, uning 1/10 qismini toping va bugun shuncha bet o‘qishni rejalang.

Namunalar
12030303030120
120 ta kitobning 3/4 qismi: 120 : 4 = 30, 30 · 3 = 90 ta.
14
Qismlarni bosib bo‘yang
80 ning 25 foizi: 25% = 1/4, 80 : 4 = 20.
Sinfda faoliyat

«Qismni top»: o‘quvchilar jamoalarga bo‘linadi. O‘qituvchi «36 ta olmaning 2/3 qismi!» deydi, jamoalar sanoq cho‘plari yoki kartochkalarni teng bo‘laklarga ajratib, javobni ko‘rsatadi.

Mashq
1
120 ning 3/4 qismini toping.
2
35 ning 2/5 qismini toping.
3
Sinfda 32 o‘quvchi bor, ularning 3/8 qismi o‘g‘il bolalar. Nechta o‘g‘il bola bor?
4
3/4 qism sonning o‘zidan katta bo‘ladimi yoki kichikmi? Nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBog‘ hosili tanaffusdan oldinHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →