☰ Mundarija · Matematika

Kasrlarni ko‘paytirish va sonning qismini topish

Darslar 15–16 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
16

Sonning qismini topish

Darslik, 65–67-betlar
MaqsadSonning qismini topish: berilgan kasr bo‘yicha qiymatni hisoblash.
Yangi so‘zlar
sonning qismi · part of a numberulush · share / fraction partfoiz · percentbutun · whole
Tushuntirish

Sonning qismini topish uchun sonni kasrga ko‘paytiramiz. Masalan, 40 ning 3/5 qismini topish uchun 40 · 3/5 = 24. Buni ikki qadamda bajarish qulay: avval 40 ni 5 ga bo‘lamiz (bu 1/5 qism), keyin 3 ga ko‘paytiramiz. Foiz ham kasr: 25% = 1/4, 50% = 1/2. Shuning uchun sonning foizi ham xuddi shu usulda topiladi. «…ning» so‘zi ko‘pincha ko‘paytirishni bildiradi.

Namunalar
120 ta kitobning 3/4 qismi: 120 : 4 = 30, 30 · 3 = 90 ta.
80 ning 25 foizi: 25% = 1/4, 80 : 4 = 20.
Sinfda faoliyat

«Qismni top»: o‘quvchilar jamoalarga bo‘linadi. O‘qituvchi «36 ta olmaning 2/3 qismi!» deydi, jamoalar sanoq cho‘plari yoki kartochkalarni teng bo‘laklarga ajratib, javobni ko‘rsatadi.

Mashq
1
120 ning 3/4 qismini toping.
2
35 ning 2/5 qismini toping.
3
Sinfda 32 o‘quvchi bor, ularning 3/8 qismi o‘g‘il bolalar. Nechta o‘g‘il bola bor?
4
3/4 qism sonning o‘zidan katta bo‘ladimi yoki kichikmi? Nima uchun?