☰ Mundarija · Matematika

Takrorlash: bo‘linish va har xil maxrajli kasrlar

Darslar 52–53 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
53

Yakuniy takrorlash: har xil maxrajli kasrlarni qo‘shish va ayirish

Darslik, 227-bet
MaqsadHar xil maxrajli kasrlar va aralash sonlarni qo‘shish, ayirish, taqqoslashni takrorlash.
Yangi so‘zlar
umumiy maxraj · common denominatoraralash son · mixed numberqisqarmas kasr · irreducible fractiontaqqoslash · comparing
Tushuntirish

Har xil maxrajli kasrlarni qo‘shish yoki ayirishdan oldin ularni EKUK orqali umumiy maxrajga keltiramiz. Keyin suratlar ustida amal bajaramiz, javobni qisqartiramiz va noto‘g‘ri kasr bo‘lsa, butun qismini ajratamiz. Aralash sonlarni qo‘shishda butun va kasr qismlar alohida qo‘shiladi; ayirishda kerak bo‘lsa, butundan bitta birlik olib kasr qismga qo‘shamiz. Taqqoslashda ham kasrlarni umumiy maxrajga keltirib, suratlarni solishtiramiz.

Namunalar
5/6 − 3/8: EKUK(6, 8) = 24, 20/24 − 9/24 = 11/24.
3 1/4 + 2 5/6 = 5 + 3/12 + 10/12 = 5 13/12 = 6 1/12.
Sinfda faoliyat

«Kasr estafetasi»: jamoa a’zolari navbat bilan doskaga chiqib, zanjirdagi keyingi amalni bajaradi: (1/2 + 1/3) − 1/4 + ... Oxirgi o‘quvchi umumiy javobni yozadi, hamma qadamlarni jamoa tekshiradi.

Mashq
1
7/12 + 5/18 ni hisoblang.
2
4 1/6 − 1 3/4 ni hisoblang.
3
Yo‘lning 2/5 qismi dushanba kuni, 3/10 qismi seshanba kuni asfaltlandi. Yo‘lning qancha qismi qoldi?
4
7/9 va 11/14 dan qaysi biri katta? Qanday aniqladingiz?