ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ma’lumotlar tahlili va kombinatorika elementlari

Darslar 44–45 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
45

Kombinatorika elementlari

Darslik, 206-bet
MaqsadKombinatorikaning dastlabki tushunchalari: qo‘shish qoidasi va elementlarni joylashtirish usullarini sanash.
Yangi so‘zlar
kombinatorika · combinatoricsqo‘shish qoidasi · addition ruleusul · way (method)daraxt sxemasi · tree diagram
Tushuntirish

Kombinatorika «nechta usul bor?» degan savolga javob beradi. Qo‘shish qoidasi: agar bir jinsli narsalardan A guruhidan m xil usulda, B guruhidan n xil usulda tanlash mumkin va tanlov «yoki A dan, yoki B dan» bo‘lsa, jami usullar m + n. Masalan, 1-savatda 20 ta, 2-savatda 30 ta olma bo‘lsa, bitta olmani 20 + 30 = 50 xil usulda olamiz. Barcha mumkin variantlarni tartibli sanash uchun daraxt sxemasidan foydalanamiz: A, B, C harflarini qatorga 6 xil usulda joylashtirish mumkin: ABC, ACB, BAC, BCA, CAB, CBA.

A, B, C ni qatorga qo‘yish: 3 · 2 · 1 = 6
A …B …C …
ABCBACCAB
ACBBCACBA
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasida bolalar uchun 5 ta ertak kitobi va 6 ta tabiat haqidagi kitob bor. Bitta kitob tanlashda, ertak yoki tabiat kitobi bo‘lsin, qo‘shish qoidasiga ko‘ra 5 + 6 = 11 xil tanlov bor. Javonda 4 ta turli kitobni bir qatorga 4 · 3 · 2 · 1 = 24 xil tartibda terish mumkin.

Kim ishlatadi

Kutubxonachi tanlov variantlarini sanaydi, o‘yin tuzuvchi mumkin bo‘lgan holatlarni sanab chiqadi, tashkilotchi o‘rinlarni taqsimlash usullarini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab fanlarini ikki guruhga (masalan, tillar va tabiiy fanlar) ajratib yozing, har guruhda nechta fan borligini sanang va qo‘shing: bitta fanni necha xil tanlash mumkin?

Namunalar
Do‘konda 4 xil ruchka va 3 xil qalam bor. Bitta narsa (ruchka yoki qalam) tanlash 4 + 3 = 7 xil usulda mumkin.
A, B, C ni qatorga qo‘yish: birinchi o‘ringa 3 ta variant, har biri uchun ikkinchi o‘ringa 2 ta, oxirgisiga 1 ta; jami 3 · 2 · 1 = 6 usul.
Sinfda faoliyat

«Qatorga tizilish»: uch o‘quvchi doskaga yonma-yon turadi. Sinf ularni barcha mumkin tartiblarda joylashtirib chiqadi va usullar sonini sanaydi; natijani daraxt sxemasi bilan solishtiradi.

Mashq
1
1-savatda 20 ta, 2-savatda 30 ta olma bor. Bitta olmani necha xil usulda olish mumkin?
2
Do‘konda 4 xil ruchka va 3 xil qalam bor. Bitta narsani necha usulda tanlash mumkin?
3
A, B, C harflarini qatorga necha xil usulda joylashtirish mumkin?
4
Nima uchun bu yerda usullarni qo‘shamiz, ko‘paytirmaymiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z dasturi: tartib va vaqtHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →