☰ Mundarija · Matematika

Qavslarni ochish, koeffitsiyent va chiziqli tenglamalar

Darslar 39–40 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
40

Bir noma’lumli butun koeffitsiyentli chiziqli tenglamalarni yechish

Darslik, 186–191-betlar
MaqsadBir noma’lumli butun koeffitsiyentli chiziqli tenglamalarni yechish.
Yangi so‘zlar
tenglama · equationnoma’lum · unknownildiz (yechim) · root (solution)hadni o‘tkazish · moving a term
Tushuntirish

Tenglamani yechish — noma’lumning uni to‘g‘ri tenglikka aylantiradigan qiymatini topish. Tenglamaning ikkala tomoniga bir xil sonni qo‘shsak yoki ikkala tomonini nolga teng bo‘lmagan songa ko‘paytirsak (bo‘lsak), yechim o‘zgarmaydi. Shu sababli hadni tenglikning bir tomonidan ikkinchisiga ishorasini o‘zgartirib o‘tkazish mumkin. Yechish tartibi: qavslarni ochamiz, noma’lumli hadlarni bir tomonga, sonlarni ikkinchi tomonga o‘tkazamiz, o‘xshash hadlarni ixchamlaymiz, koeffitsiyentga bo‘lamiz va yechimni tekshiramiz.

Namunalar
3x − 7 = 11: 3x = 11 + 7 = 18, x = 18 : 3 = 6. Tekshiruv: 3 · 6 − 7 = 11.
5(x − 2) = 4x + 3: 5x − 10 = 4x + 3, 5x − 4x = 3 + 10, x = 13. Tekshiruv: 5 · 11 = 55 va 4 · 13 + 3 = 55.
Sinfda faoliyat

«Tenglama tarozisi»: tarozi rasmi chiziladi, ikki pallada tenglik ifodalari. O‘quvchilar ikkala pallaga bir xil «yuk» qo‘shish yoki olish orqali muvozanatni saqlab, x ni ajratadi.

Mashq
1
2x + 9 = 3 tenglamani yeching.
2
7x − 4 = 3x + 20 tenglamani yeching.
3
3(x + 4) = 21 tenglamani yeching.
4
Nima uchun hadni tenglikning narigi tomoniga o‘tkazganda ishorasi o‘zgaradi?