4
Sonlarning 9 ga va 3 ga bo‘linish belgilari
Darslik, 13–15-betlar
MaqsadSonlarning 9 ga va 3 ga bo‘linish belgilarini bilish; raqamlar yig‘indisi bo‘yicha bo‘linishni aniqlash.
Yangi so‘zlar
raqamlar yig‘indisi · sum of digits9 ga bo‘linish · divisibility by 93 ga bo‘linish · divisibility by 3belgi · test / sign
Tushuntirish
Agar sonning raqamlari yig‘indisi 9 ga bo‘linsa, son 9 ga bo‘linadi. Agar raqamlari yig‘indisi 3 ga bo‘linsa, son 3 ga bo‘linadi. Masalan, 4 527 da 4 + 5 + 2 + 7 = 18, 18 soni 9 ga ham, 3 ga ham bo‘linadi, demak 4 527 ham shunday. 9 ga bo‘linadigan har bir son 3 ga ham bo‘linadi, lekin teskarisi doim to‘g‘ri emas: 12 soni 3 ga bo‘linadi, 9 ga esa yo‘q. Agar raqamlar yig‘indisi bo‘linmasa, son ham bo‘linmaydi.
Namunalar
2 736: 2 + 7 + 3 + 6 = 18, shuning uchun 2 736 soni 9 ga ham, 3 ga ham bo‘linadi.
1 245: 1 + 2 + 4 + 5 = 12. 12 soni 3 ga bo‘linadi, 9 ga yo‘q, demak 1 245 soni 3 ga bo‘linadi, 9 ga bo‘linmaydi.
Sinfda faoliyat
«Yig‘indi estafetasi»: ikki jamoa doska oldida saf tortadi. O‘qituvchi sonni aytadi, birinchi o‘quvchi raqamlar yig‘indisini yozadi, ikkinchisi bo‘linish haqida «ha/yo‘q» deb yozadi. Hamma tomonidan to‘g‘ri bajarilgan jamoa yutadi.
Mashq
1
4 527 soni 9 ga bo‘linadimi?
Ha, raqamlari yig‘indisi 18, bu 9 ga bo‘linadi.
2
7 308 sonining raqamlari yig‘indisini toping.
18
3
5*4 sonini 3 ga bo‘linadigan qilish uchun * o‘rniga qaysi raqamlarni qo‘yish mumkin?
0, 3, 6, 9
4
12 soni 3 ga bo‘linadi, lekin 9 ga bo‘linmaydi. Bu 9 ga bo‘linadigan son doim 3 ga bo‘linadi degan fikrga zid keladimi?
Yo‘q. Gap 9 dan 3 ga o‘tadi, 3 dan 9 ga emas. 9 = 3 · 3 bo‘lgani uchun 9 ga bo‘linsa, 3 ga ham bo‘linadi.