ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Musbat va manfiy sonlarni ko‘paytirish va bo‘lish

Darslar 35–36 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
36

Sonlarni bo‘lish

Darslik, 168–171-betlar
MaqsadMusbat va manfiy sonlarni bo‘lish qoidasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
bo‘linma · quotientbo‘linuvchi · dividendbo‘luvchi · divisornolga bo‘lish · division by zero
Tushuntirish

Bo‘lishda ham ishora qoidasi ko‘paytirishdagidek: bir xil ishorali sonlarning bo‘linmasi musbat, har xil ishoralilarniki manfiy. Bo‘linmaning moduli modullarning bo‘linmasiga teng. Masalan, (−36) : 9 = −4, (−48) : (−6) = 8. 0 ni noldan farqli songa bo‘lsak, 0 chiqadi: 0 : (−5) = 0. Nolga bo‘lish mumkin emas, chunki q · 0 = 5 tenglikni qanoatlantiruvchi q son yo‘q. Bo‘lishni ko‘paytirish bilan tekshiramiz.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf viktorinasida jamoa 3 ta turda jami 18 ball yo‘qotdi. Har turda bir xil yo‘qotilgan bo‘lsa, (−18) : 3 = −6: har turda 6 balldan. Bir xil ishorali sonlarni bo‘lsak natija musbat bo‘lardi, bu yerda ishoralar har xil, shuning uchun javob manfiy.

Kim ishlatadi

Sportchilar murabbiyi jamoaning o‘rtacha yo‘qotishini topadi, buxgalter umumiy zararni oylarga teng bo‘ladi, ob-havo kuzatuvchisi haroratning bir soatlik o‘rtacha pasayishini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftaringizga «−20 : 4» kabi ikki-uchta misol yozing va har birining javobini «ishoralar bir xilmi yoki har xilmi?» deb o‘ylab aytib bering.

Namunalar
(−36) : 9: 36 : 9 = 4, ishoralar har xil, javob −4. Tekshiruv: (−4) · 9 = −36.
(−48) : (−6) = 8, chunki 8 · (−6) = −48.
Sinfda faoliyat

«Teskari tekshiruv»: juftliklar bo‘lish misolini yechadi va sherigi javobni ko‘paytirib tekshiradi. Xatoni topgan o‘quvchi qoidani ovoz chiqarib tushuntiradi.

Mashq
1
(−56) : 7 ni hisoblang.
2
(−72) : (−9) ni hisoblang.
3
0 : (−13) ni hisoblang.
4
Nima uchun 5 : 0 ni hisoblab bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z uchun bug‘doy maysasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →