☰ Mundarija · Matematika

Har xil ishorali sonlarni qo‘shish va sonlarni ayirish

Darslar 33–34 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
34

Sonlarni ayirish

Darslik, 159–163-betlar
MaqsadButun sonlarni ayirish qoidasini bilish: ayirishni qo‘shishga keltirish.
Yangi so‘zlar
ayirish · subtractionkamayuvchi · minuendayriluvchi · subtrahendayirma · difference
Tushuntirish

Songa boshqa sonni ayirish uchun kamayuvchiga ayriluvchining qarama-qarshi sonini qo‘shamiz: a − b = a + (−b). Masalan, 5 − 8 = 5 + (−8) = −3. Manfiy sonni ayirish qo‘shishga aylanadi: −3 − (−7) = −3 + 7 = 4. Va 4 − (−6) = 4 + 6 = 10. Son o‘qida a − b ikki nuqta orasidagi masofa va yo‘nalishni beradi. Shu qoida bilan ayirish ham doim bajariladi: butun sonlar ayirish amaliga nisbatan yopiq.

Namunalar
−5 − (−9) = −5 + 9 = 4.
Eng yuqori harorat +12 °C, eng past −8 °C: o‘zgarish kengligi 12 − (−8) = 20 °C.
Sinfda faoliyat

«Chuqurlik farqi»: sinf xaritasida dengiz sathidan balandliklar yoziladi (masalan, +500 m va −30 m). Guruhlar ikki joy orasidagi balandlik farqini ayirish bilan hisoblaydi.

Mashq
1
7 − 12 ni hisoblang.
2
−5 − (−9) ni hisoblang.
3
+5 °C harorat −8 °C dan necha gradus issiq?
4
Nima uchun 4 − (−6) = 10 bo‘ladi?