☰ Mundarija · Matematika

Son o‘qida qo‘shish va manfiy sonlarni qo‘shish

Darslar 31–32 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
32

Manfiy ishorali sonlarni qo‘shish

Darslik, 149–151-betlar
MaqsadManfiy ishorali sonlarni qo‘shish qoidasini bilish va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
modullar yig‘indisi · sum of the modulimanfiy ishora · negative signqo‘shiluvchi · addendo‘rin almashtirish xossasi · commutative property
Tushuntirish

Ikki manfiy sonni qo‘shish uchun ularning modullarini qo‘shib, yig‘indi oldiga «−» ishorasini qo‘yamiz: (−3) + (−5) = −(3 + 5) = −8. Ikki manfiy son yig‘indisi har bir qo‘shiluvchidan kichik. Uch va undan ortiq manfiy sonni ham shunday qo‘shamiz: (−4) + (−9) + (−2) = −15. Qo‘shishning o‘rin almashtirish va guruhlash xossalari manfiy sonlar uchun ham o‘rinli. Manfiy kattaliklar, masalan, harorat pasayishlari yoki qarzlar yig‘ilishiga misol bo‘ladi.

Namunalar
(−12) + (−7) = −(12 + 7) = −19.
Harorat avval 4 gradusga, keyin yana 5 gradusga pasaydi: (−4) + (−5) = −9. Jami 9 gradusga pasaydi.
Sinfda faoliyat

«Qarz daftari»: guruhlar «do‘kon qarzi» o‘ynaydi: har bir xarid manfiy son bilan yoziladi (−3 000, −5 000, ...). Jamoa jami qarzni hisoblab, javob manfiy ekanini tushuntiradi.

Mashq
1
(−6) + (−9) ni hisoblang.
2
(−25) + (−15) ni hisoblang.
3
Harorat avval 4 gradusga, keyin yana 5 gradusga pasaydi. Umumiy o‘zgarishni son bilan yozing.
4
Nima uchun ikki manfiy son yig‘indisi har doim manfiy?