Novda tizimining shakllanishi
Novda uchidagi kurtakda o‘sish konusi bor: uning yupqa qobiqli hujayralari doim bo‘linadi, hujayralar soni ko‘payib, poya bo‘yiga o‘sadi. Poyaning uchi chilpib tashlansa, bo‘yiga o‘sish to‘xtaydi, yon kurtaklardan ko‘p yon novdalar o‘sadi va o‘simlik shoxlaydi; bog‘dorchilikda daraxtga shakl berish va ko‘p hosil olishda shundan foydalaniladi. O‘sish tezligi turga bog‘liq: tol, terak, chinor tez, nok, do‘lana, pista sekin o‘sadi; tok bir yozda bir necha metr o‘sadi. Poya eniga kambiy hisobiga yo‘g‘onlashadi. Bahorda kambiyga suv va oziq ko‘p keladi, hujayralari yirik va och rangli bo‘ladi; yozning oxiriga kelib hujayralar maydalashadi, kuzda bo‘linish to‘xtaydi. Natijada har yili yog‘ochlikda bitta yillik halqa (bahorgi keng va yozgi-kuzgi tor qism) hosil bo‘ladi. Kesimdagi halqalarni sanab daraxtning yoshini taxminan aniqlash mumkin.
«Halqa sanash»: o‘qituvchi daraxt kesimi suratini (yoki arralangan xoda) ko‘rsatadi. Guruhlar halqalarni sanab yoshini aniqlaydi, quruq yoki yomg‘irli yillarni (ingichka halqalar) topishga urinadi. Xavfsizlik: arralangan xodadagi qirrali joylarga ehtiyot bo‘ling, tirnoq-zirapchadan saqlaning.