ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

O‘nli kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish (natural songa)

Darslar 62–63 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
63

O‘nli kasrlarni natural songa bo‘lish

Darslik: 2-qism, 63-dars, 104–109-betlar
MaqsadO‘nli kasrni natural songa va 10, 100, 1000 ga bo‘lish.
Yangi so‘zlar
bo‘linma · quotientburchak usuli · long divisionbo‘luvchi · divisorbo‘linuvchi · dividend
Tushuntirish

O‘nli kasrni natural songa bo‘lish uchun vergulga e’tibor bermay bo‘lamiz, butun qismini bo‘lish tugagan zahoti bo‘linmaga vergul qo‘yamiz va bo‘lishni davom ettiramiz. Agar butun qism bo‘luvchidan kichik bo‘lsa, bo‘linmaning butun qismi 0 bo‘ladi: 2,56 : 8 = 0,32. Qoldiq chiqib qolsa, o‘nli kasrning o‘ng tomoniga nol yozib bo‘lishni davom ettirish mumkin, chunki nol kasrni o‘zgartirmaydi. Natijani ko‘paytirish bilan tekshiramiz. O‘nli kasrni 10, 100, 1000 ga bo‘lganda vergulni mos ravishda 1, 2, 3 xona chapga suramiz; kerak bo‘lsa chap tomonga nollar yoziladi: 36,8 : 1000 = 0,0368.

36,8 : 1000 = 0,0368
: 10: 100: 1000
vergul 1 xona chapga2 xona chapga3 xona chapga
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Piyoda yo‘lning 12,6 km masofasi 6 ta teng bosqichga bo‘lingan. Bir bosqich 12,6 : 6 = 2,1 km. Tekshiramiz: 2,1 · 6 = 12,6.

Kim ishlatadi

Murabbiy yugurish masofasini teng qismlarga bo‘ladi, oshpaz mahsulotni porsiyalarga ajratadi, muhandis uzunlikni teng bo‘laklarga taqsimlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

1,5 l li shisha suvni 5 ta stakanga teng quyishni tasavvur qiling. Har bir stakanga qancha tushishini toping va javobni 5 ga ko‘paytirib tekshiring.

Namunalar
25,2 : 6 = 4,2 (25 : 6 = 4, qoldiq 1, vergul, 12 : 6 = 2). Tekshiramiz: 4,2 · 6 = 25,2. 3,6 : 8 = 0,45; 7,5 : 4 = 1,875.
42,8 : 100 = 0,428 (vergul 2 xona chapga); 5,3 : 1000 = 0,0053 (chapga nollar yozildi).
Sinfda faoliyat

«Teng bo‘laklarga»: 7,5 m lenta 5 ta teng bo‘lakka bo‘linadi. Chizg‘ich bilan 75 cm uzunlikdagi qog‘oz tasmani 5 ga buklab bo‘lib, bo‘lak uzunligini 7,5 : 5 bilan solishtiring.

Mashq
1
18,9 : 7 ni hisoblang.
2
0,54 : 9 ni hisoblang.
3
53,2 : 100 ni hisoblang.
4
Nima uchun 7,5 : 4 ni bo‘lganda o‘ng tomonga nol yozish mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira choyi uchun savollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →