V bobni takrorlashga doir masalalar
Oddiy kasr a/b ko‘rinishida yoziladi: b — butun nechta ulushga bo‘lingani, a — nechta ulush olingani. Maxrajlari bir xil kasrlar qo‘shilganda va ayirilganda faqat suratlar ustida amal bajariladi. Noto‘g‘ri kasrdan butun qism ajratiladi, aralash son esa noto‘g‘ri kasrga aylantiriladi. Aralash sonlar butun va kasr qismlari bo‘yicha qo‘shiladi va ayiriladi; kerak bo‘lsa, butun «maydalanadi». Natural sonlarni bo‘lish natijasi kasr bilan yoziladi: a : b = a/b. Masalalarda sonning qismi va qismiga ko‘ra butunni topish usullari qo‘llaniladi.
| Amal | Qoida |
|---|---|
| qo‘shish | a/c + b/c = (a + b)/c |
| bo‘lish | a : b = a/b |
| aralash son | 4 3/7 = 31/7 |
Piyoda yurish yo‘li 15 km. Sayyohlar 2/5 qismini bosib o‘tdi: 15 : 5 = 3, 2 · 3 = 6 km. Qolgan qism 3/5, ya’ni 9 km. Tekshiramiz: 6 + 9 = 15.
Sayohat yetakchisi sayohat qismlarini rejalashtiradi, qurilish ustasi bajarilgan va qolgan ishni kasr bilan ko‘rsatadi, o‘qituvchi o‘quv yilining o‘tgan qismini hisoblaydi.
Uyda yoki maktab hovlisida 20 qadamlik yo‘lni tanlang. 7 qadamdan, so‘ng 12 qadamdan keyin yo‘lning qancha qismini bosib o‘tganingizni va qancha qismi qolganini kasr bilan yozing.
«Kasr estafetasi»: guruhda bir bola kasr yozadi, keyingisi uni aralash songa aylantiradi, uchinchisi unga 1 5/8 ni qo‘shadi. Javoblar bir-biriga mos kelishini tekshiring.