☰ Mundarija · Matematika

Kasrlarga doir masalalar; V bob takrori

Darslar 49–50 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
50

V bobni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 2-qism, 50-dars, 52–55-betlar
MaqsadV bob (oddiy kasrlar) bo‘yicha takrorlash: kasr, taqqoslash, amallar, aralash sonlar, masalalar.
Yangi so‘zlar
oddiy kasr · common fractionaralash son · mixed numbernoto‘g‘ri kasr · improper fractionteng kasrlar · equal fractions
Tushuntirish

Oddiy kasr a/b ko‘rinishida yoziladi: b — butun nechta ulushga bo‘lingani, a — nechta ulush olingani. Maxrajlari bir xil kasrlar qo‘shilganda va ayirilganda faqat suratlar ustida amal bajariladi. Noto‘g‘ri kasrdan butun qism ajratiladi, aralash son esa noto‘g‘ri kasrga aylantiriladi. Aralash sonlar butun va kasr qismlari bo‘yicha qo‘shiladi va ayiriladi; kerak bo‘lsa, butun «maydalanadi». Natural sonlarni bo‘lish natijasi kasr bilan yoziladi: a : b = a/b. Masalalarda sonning qismi va qismiga ko‘ra butunni topish usullari qo‘llaniladi.

Namunalar
Hisoblang: 4 2/7 + 3 6/7 = 7 8/7 = 8 1/7. Ayirish: 8 − 3 2/7 = 7 7/7 − 3 2/7 = 4 5/7.
Taqqoslash: 9/11 < 12/11, chunki maxraj bir xil, 9 < 12. Va 12/11 > 1, 9/11 < 1.
Sinfda faoliyat

«Kasr estafetasi»: guruhda bir bola kasr yozadi, keyingisi uni aralash songa aylantiradi, uchinchisi unga 1 5/8 ni qo‘shadi. Javoblar bir-biriga mos kelishini tekshiring.

Mashq
1
Hisoblang: 18/25 − 7/25 + 9/25.
2
Tenglamani yeching: x + 3 2/9 = 8.
3
50 m uzunlikdagi yo‘lning 7/10 qismi asfaltlandi. Necha metr asfaltlandi?
4
Nima uchun 14/5 > 2 ekanini aralash son yordamida tushuntirish mumkin?