ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Kasrlarga doir masalalar; V bob takrori

Darslar 49–50 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
50

V bobni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 2-qism, 50-dars, 52–55-betlar
MaqsadV bob (oddiy kasrlar) bo‘yicha takrorlash: kasr, taqqoslash, amallar, aralash sonlar, masalalar.
Yangi so‘zlar
oddiy kasr · common fractionaralash son · mixed numbernoto‘g‘ri kasr · improper fractionteng kasrlar · equal fractions
Tushuntirish

Oddiy kasr a/b ko‘rinishida yoziladi: b — butun nechta ulushga bo‘lingani, a — nechta ulush olingani. Maxrajlari bir xil kasrlar qo‘shilganda va ayirilganda faqat suratlar ustida amal bajariladi. Noto‘g‘ri kasrdan butun qism ajratiladi, aralash son esa noto‘g‘ri kasrga aylantiriladi. Aralash sonlar butun va kasr qismlari bo‘yicha qo‘shiladi va ayiriladi; kerak bo‘lsa, butun «maydalanadi». Natural sonlarni bo‘lish natijasi kasr bilan yoziladi: a : b = a/b. Masalalarda sonning qismi va qismiga ko‘ra butunni topish usullari qo‘llaniladi.

AmalQoida
qo‘shisha/c + b/c = (a + b)/c
bo‘lisha : b = a/b
aralash son4 3/7 = 31/7
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Piyoda yurish yo‘li 15 km. Sayyohlar 2/5 qismini bosib o‘tdi: 15 : 5 = 3, 2 · 3 = 6 km. Qolgan qism 3/5, ya’ni 9 km. Tekshiramiz: 6 + 9 = 15.

Kim ishlatadi

Sayohat yetakchisi sayohat qismlarini rejalashtiradi, qurilish ustasi bajarilgan va qolgan ishni kasr bilan ko‘rsatadi, o‘qituvchi o‘quv yilining o‘tgan qismini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda yoki maktab hovlisida 20 qadamlik yo‘lni tanlang. 7 qadamdan, so‘ng 12 qadamdan keyin yo‘lning qancha qismini bosib o‘tganingizni va qancha qismi qolganini kasr bilan yozing.

Namunalar
4567894 2/78 1/7
Hisoblang: 4 2/7 + 3 6/7 = 7 8/7 = 8 1/7. Ayirish: 8 − 3 2/7 = 7 7/7 − 3 2/7 = 4 5/7.
0129/1112/11
Taqqoslash: 9/11 < 12/11, chunki maxraj bir xil, 9 < 12. Va 12/11 > 1, 9/11 < 1.
Sinfda faoliyat

«Kasr estafetasi»: guruhda bir bola kasr yozadi, keyingisi uni aralash songa aylantiradi, uchinchisi unga 1 5/8 ni qo‘shadi. Javoblar bir-biriga mos kelishini tekshiring.

Mashq
1
Hisoblang: 18/25 − 7/25 + 9/25.
2
Tenglamani yeching: x + 3 2/9 = 8.
3
50 m uzunlikdagi yo‘lning 7/10 qismi asfaltlandi. Necha metr asfaltlandi?
4
Nima uchun 14/5 > 2 ekanini aralash son yordamida tushuntirish mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXavfsiz tabrik kartasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →