Aralash sonlarni qo‘shish va ayirish
Aralash sonlarni qo‘shganda butun qismlar alohida, kasr qismlar alohida qo‘shiladi. Agar kasr qismlar yig‘indisi noto‘g‘ri kasr bo‘lsa, undan butun qism ajratib, butun qismlar yig‘indisiga qo‘shamiz. Ayirishda ham butun va kasr qismlar alohida ayriladi. Agar kamayuvchining kasr qismi ayiriluvchinikidan kichik bo‘lsa, kamayuvchining bir butunini maydalaymiz: 5 1/6 = 4 7/6. Butun sondan aralash son ayirganda ham shunday: 4 = 3 5/5. Maxraj hamma vaqt o‘zgarmaydi.
Tikuvchi bitta kostyum uchun 3 1/4 m, ikkinchisi uchun 2 3/4 m mato ishlatdi. Butun qismlar 3 + 2 = 5, kasrlar 1/4 + 3/4 = 4/4 = 1. Jami 5 + 1 = 6 m.
Duradgor taxta uzunliklarini butun va kasr qismlari bilan qo‘shadi, oshpaz hajmlarni aralash sonlarda qo‘shadi, quruvchi qolgan materialni ayirib topadi.
Ikki narsaning uzunligini qarich bilan butun va yarim aniqlikda o‘lchang (masalan, 3 1/2 va 2 1/2 qarich) va yig‘indisini toping.
«Maydalash»: 3 ta butun doirani chizing va 3 − 1 1/4 ni topish uchun bir doirani 4 ta chorakka bo‘ling. Nechta butun va nechta chorak qoldi?