ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ulushlar va oddiy kasrlar

Darslar 41–42 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
42

Kasrlarni taqqoslash

Darslik: 2-qism, 42-dars, 24–27-betlar
MaqsadTeng kasrlar; maxrajlari bir xil kasrlarni va sonlar nurida kasrlarni taqqoslash; qismi ma’lum bo‘lgan sonni topish.
Yangi so‘zlar
teng kasrlar · equal fractionstaqqoslash · comparingsonlar nuri · number raybutunni topish · finding the whole
Tushuntirish

Ikki kasr bitta sonning turlicha yozilishi bo‘lishi mumkin: 1/2 va 2/4 teng kasrlardir, chunki nonning yarmi va to‘rtdan ikki qismi bir xil. Maxrajlari bir xil ikki kasrdan surati katta bo‘lgani katta: 5/7 > 3/7. Sonlar nurida ikki kasrdan chaproqda yotgani kichik, o‘ngroqda yotgani katta bo‘ladi. Agar sonning a/b qismi m ga teng bo‘lsa, sonning o‘zini topish uchun m ni a ga bo‘lib, b ga ko‘paytiramiz. Masalan, sonning 2/3 qismi 14 bo‘lsa, 14 : 2 = 7 bir ulush, butun son 7 · 3 = 21.

1224
Qismlarni bosib bo‘yang
1/2 = 3/6

1/2 = (1·3)/(2·3) = 3/6

Bu kasr qisqarmaydi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Idishdagi suv uning 2/3 qismini to‘ldirgan va bu 600 ml. Bir ulush 600 : 2 = 300 ml, butun idish 300 · 3 = 900 ml. Shuningdek, 2/3 > 1/3 va 3/3 to‘la idish ekanini ko‘ramiz.

Kim ishlatadi

Oshpaz idish hajmini to‘lgan qismidan topadi, quruvchi umumiy ish hajmini bajarilgan qismidan baholaydi, o‘qituvchi test natijasidan to‘liq ballni hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir stakan yoki shisha oling va uni 1/4, 2/4, 3/4 gacha suv bilan to‘ldirishni tasavvur qiling. Qaysi biri ko‘proq? Ularni sonlar nurida tartiblab yozing.

Namunalar
013/85/8
3/8 va 5/8 ni taqqoslaymiz: maxrajlari bir xil, 3 < 5, demak 3/8 < 5/8. Sonlar nurida 3/8 nuqtasi 5/8 nuqtasidan chapda yotadi.
90 bet?
Kitobning 3/5 qismi — 90 bet. Bir ulush 90 : 3 = 30 bet, butun kitob 30 · 5 = 150 bet.
Sinfda faoliyat

«Kasr devori»: qog‘oz tasmalarni 2, 4 va 8 teng bo‘lakka buklang. Tasmalarni yonma-yon qo‘yib, qaysi kasrlar teng ekanini (masalan, 1/2 = 4/8) toping.

Mashq
1
Quyidagilardan qaysi biri katta: 6/11 yoki 9/11? Nega?
2
Sonning 4/7 qismi 28 ga teng. Sonning o‘zini toping.
3
Sonlar nurida 2/9 va 7/9 nuqtalaridan qaysi biri o‘ngda yotadi?
4
Yuguruvchi poyga masofasining 5/6 qismini yugurdi, bu 25 km. Poyga masofasi necha km?
25 km?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQishki o‘yin kuni jadvaliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →