ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

IV bobni takrorlash va to‘g‘ri to‘rtburchak yuzi

Darslar 35–36 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
36

To‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi

Darslik: 1-qism, 36-dars, 136–140-betlar
MaqsadShaklning yuzi va yuz o‘lchov birliklarini bilish; to‘g‘ri to‘rtburchak va kvadrat yuzini formula bilan topish; kvadrat ildiz.
Yangi so‘zlar
yuz · areakvadrat santimetr · square centimetrekvadrat ildiz · square rootbirlik kvadrat · unit square
Tushuntirish

Shaklning yuzini hisoblash uni nechta birlik kvadrat bilan qoplash mumkinligini topish demakdir. Birlik kvadrat sifatida tomoni 1 mm, 1 cm, 1 dm yoki 1 m bo‘lgan kvadrat olinadi; yuz mm², cm², dm², m² larda o‘lchanadi. Eni a, bo‘yi b to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi S = a · b, tomoni a kvadratning yuzi S = a². Tomonlar turli birlikda berilsa, avval bir xil birlikka keltiramiz. Kvadrat yuzidan tomonini topish uchun o‘zini-o‘ziga ko‘paytirganda shu yuz chiqadigan son kerak; u kvadrat ildiz deyiladi: √49 = 7, chunki 7² = 49. Ta’rifga ko‘ra (√a)² = a.

ƒFormula
S = a · b
S = a² — kvadrat uchun
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktabdagi o‘yin burchagi 9 m uzunlik va 7 m kenglikda. Yuzi S = 9 · 7 = 63 m². Yuzi 36 m² bo‘lgan kvadrat gilamning tomoni √36 = 6 m, chunki 6² = 36; u 7 m kenglikka sig‘adi.

Kim ishlatadi

Plitkachi pol yuzini hisoblab, plitka sonini aniqlaydi, dehqon dala yuziga qarab urug‘ miqdorini rejalaydi, me’mor xonalar yuzini taqqoslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Stol usti yoki plitkaning sm dagi uzunligi va enini o‘lchab, yuzini sm² da hisoblang.

Namunalar
12 m7 m
Bo‘yi 7 m, eni 12 m xona poli: S = 7 × 12 = 84 m². Yuzi 169 cm² bo‘lgan kvadratning tomoni √169 = 13 cm, chunki 13² = 169.
2 m150 cm
Tomonlari 2 m va 150 cm: 2 m = 200 cm, S = 200 × 150 = 30 000 cm². Tomoni 12 cm kvadrat: S = 12² = 144 cm².
Sinfda faoliyat

«Daftar bo‘yicha yuz»: bolalar daftar kataklarini (4 katak = 1 cm²) sanab, daftar bir betining yuzini chamalaydilar, so‘ng o‘lchab formula bilan tekshiradilar.

Mashq
1
Bo‘yi 14 cm, eni 9 cm to‘g‘ri to‘rtburchak yuzini toping (cm²).
2
Tomonlari 2 m va 150 cm bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak yuzini cm² da toping.
3
Yuzi 196 m² bo‘lgan kvadratning tomoni necha metr?
4
Nima uchun yuzni hisoblashdan oldin tomonlarni bir xil birlikka keltiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliVitamin kuni uchun menyuHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →