ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ishga doir masalalar va III bobni takrorlash

Darslar 29–30 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
30

III bobni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 30-dars, 114–117-betlar
MaqsadIII bobda o‘tilgan matnli masalalarni takrorlash: tenglashtirish, qismlar, formulalar, harakat, iqtisod, ish.
Yangi so‘zlar
formula · formulayaqinlashish tezligi · speed of approachmehnat unumdorligi · productivitybir qism usuli · one-part method
Tushuntirish

Matnli masalani to‘rt bosqichda yechamiz: o‘qish, reja, yechish, tekshirish. «Necha marta ko‘p» masalalarida kichik miqdorni 1 qism deb olamiz. Formulalar: P = 2(a + b), S = a · b, S = v · t, C = p · n, A = N · t. Har birida noma’lum ko‘paytuvchini topish qoidasi teskari masalalarni beradi. Ikki jism harakatida qarama-qarshi yoki bir-biriga qarab yurganda tezliklar qo‘shiladi, bir yo‘nalishda quvlashda ayriladi. Birgalikda ishlashda unumdorliklar qo‘shiladi.

MavzuFormula
perimetrP = 2(a + b)
yuzS = a · b
yo‘lS = v · t
narxC = p · n
ishA = N · t
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf 150 km uzoqlikdagi joyga sayohatga chiqadi. Avtobus bir tekis 50 km/soat tezlikda yursa, yo‘lda 150 : 50 = 3 soat ketadi. Soat 8:00 da chiqib, yarim soat to‘xtab o‘tilsa, 11:30 da yetib boradi.

Kim ishlatadi

Sayohat tashkilotchisi yo‘l vaqtini rejalaydi, dispetcher haydovchilar jadvalini tuzadi, sayohatchi vaqtida yetib borish uchun qachon chiqishini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Xayoliy sayohat rejalang: masofa va tezlikni o‘zingiz tanlang, yo‘l vaqtini hisoblang va to‘xtash vaqtini qo‘shing.

Namunalar
60 km/h75 km/h270 kmAB
Ikki sherik bir-biriga qarab 60 va 75 km/h tezlik bilan 270 km orasidan chiqdi. Yaqinlashish tezligi 135 km/h, uchrashish 270 : 135 = 2 soatdan keyin.
?8 cm
Perimetri 46 cm, eni 8 cm to‘g‘ri to‘rtburchak: bo‘yi 46 : 2 − 8 = 23 − 8 = 15 cm, yuzi 15 × 8 = 120 cm².
Sinfda faoliyat

«Formulalar lotosi»: kartochkalarda formulalar va masalalar aralash; bolalar har bir masalaga mos formulani topib, javobini hisoblaydilar.

Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri 62 cm, eni 12 cm. Bo‘yini toping (cm).
2
Ikki mashina 450 km orasidan bir-biriga qarab 70 va 80 km/h tezlik bilan chiqdi. Necha soatdan keyin uchrashadi?
3
Ikki o‘ramda 1 350 g konfet, biri ikkinchisidan 2 marta ko‘p. Katta o‘ramda necha gramm?
xxx1 350 g
4
S = v · t, C = p · n va A = N · t formulalarining o‘xshashligi nimada?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYashil burchak uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →