2
Sodda geometrik shakllar
Darslik: 1-qism, 2-dars, 10–15-betlar
MaqsadNuqta, to‘g‘ri chiziq, nur va kesmani farqlash; kesma uzunligini o‘lchash; uchburchak perimetrini topish.
Yangi so‘zlar
nuqta · pointnur · raykesma · segmentperimetr · perimeter
Tushuntirish
Nuqta eng sodda geometrik shakl bo‘lib, uzunlikka ega emas. Tekislikdagi ikki nuqtadan faqat bitta to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin; u ikki tomonga cheksiz davom etadi. To‘g‘ri chiziqdagi nuqta uni ikkita nurga ajratadi, nurning boshi bor, oxiri yo‘q. To‘g‘ri chiziqning ikki nuqta bilan chegaralangan qismi kesma deb ataladi va uning tayin uzunligi bor. Kesishmaydigan to‘g‘ri chiziqlar parallel deyiladi. Uchburchak tomonlari uzunliklarining yig‘indisi uchburchak perimetri deb ataladi.
Namunalar
1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m. Demak, 2 m 35 cm = 200 cm + 35 cm = 235 cm.
C nuqta AB kesmada yotadi, AC = 7 cm, CB = 9 cm. U holda AB = 7 + 9 = 16 cm. Tomonlari 5 cm, 7 cm, 9 cm bo‘lgan uchburchak perimetri 5 + 7 + 9 = 21 cm.
Sinfda faoliyat
«Chizg‘ich ustasi»: juftliklar daftar, qalam va o‘chirg‘ichning uzunligini avval ko‘z bilan chamalaydi, keyin chizg‘ich bilan o‘lchaydi va xatosini aytadi.
Mashq
1
Ikki nuqtadan nechta to‘g‘ri chiziq o‘tkazish mumkin?
Faqat bitta.
2
3 m 45 cm necha santimetr?
345
3
Uchburchak tomonlari 8 cm, 11 cm va 6 cm. Perimetrini toping (cm).
25
4
Nur bilan kesmaning farqi nimada?
Nurning faqat boshi bor, u cheksiz davom etadi; kesma ikki nuqta bilan chegaralangan va uzunligi bor.