ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 4-hafta

Jasur oilasi uchun shakl tanlovi

🎯 Missiya: Jasurning oilasi uyda non yopish ishi uchun qaysi shaklni tanlasin: OT yoki OK?

Dushanba

JasurOta-onam uyda non yopib mahalladagilarga sotadi. Buyurtmalar ko‘paydi, bir qo‘shnini yordamga olmoqchi. Qaysi shakl to‘g‘ri?
ZarinaOilaviy tadbirkorlik — oila a’zolari va yaqin qarindoshlar ixtiyoriy tashkil qilgan, o‘z tavakkali va mulkiy javobgarligidagi faoliyat.
MalikaIkki shakl: yuridik shaxs tashkil qilmasa — oilaviy tadbirkor (OT), yuridik shaxs bilan — oilaviy korxona (OK).
AnvarOilaviy tadbirkor faqat oila a’zolari mehnatidan foydalanadi, chetdan odam yollamaydi. Oilaviy korxonada kamida ikki ishtirokchi shaxsan ishlashi shart.
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 1: Jasurning oilasi

Topshiriq: Oilaviy tadbirkor (OT) kimni yollay oladi?

🔑 Kalit: OT chetdan odam yollamaydi; OK da kamida ikki ishtirokchi shaxsan ishlaydi va xodimlar soni kichik biznes chegarasidan oshmasligi kerak.

AnvarAlgebra: y = (2x + 1)³ murakkab funksiya: ichki g(x) = 2x + 1, tashqi f(u) = u³.
MalikaQoida: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). Demak, y′ = 3(2x + 1)²·2 = 6(2x + 1)².
ZarinaG‘oya: x ozgina o‘zgarsa, g o‘z tezligida, u esa f ni o‘z tezligida siljitadi — tezliklar ko‘paytiriladi.
JasurMasalan, (sin(kx + b))′ = k·cos(kx + b).
Matematika

Qulf 2: Ichma-ich funksiya

Topshiriq: y = (2x + 1)³ ning x = 0 dagi hosilasi nimaga teng?

Seshanba

ZarinaMahalla gazetasi uchun matn o‘qidim: sarlavhasi «Sham». Shamning ostida boshqa ma’no yashiringan.
MalikaRamziy matnda sham, daryo, yo‘l kabi obrazlar inson fazilatlarini bildiradi. Avval sarlavha va asosiy obrazga e’tibor beramiz, keyin u nimaning ramzi ekanini o‘ylaymiz.
AnvarNotanish so‘z uchrasa: avval gapdan taxmin qilamiz, keyin lug‘at shakliga keltiramiz: yoritmoqda — yoritmoq, so‘ndi — so‘nmoq.
JasurIzohli lug‘atda ma’nolar raqamlanadi; ko‘chma, eskirgan, so‘zlashuv ma’nolari belgilanadi. Mos ma’noni kontekstdan tanlaymiz — birinchisini emas.
Ona tili

Qulf 3: Sham ramzi

Topshiriq: Notanish so‘zga qanday yondashish to‘g‘ri?

AzizOur class project: environmental problems. If we use paper bags, we will reduce plastic waste.
ZarinaFirst conditional is for real possibilities: If + Present Simple, will + verb. If factories reduce smoke, the air will become cleaner.
AnvarSecond conditional is for imaginary situations: If + Past Simple, would + verb. If I were the mayor, I would plant a thousand trees.
MalikaWith the if-clause first, add a comma. With it last, no comma: We will save water if we fix the tap.
Ingliz tili

Qulf 4: If we recycle…

Topshiriq: If I ___ you, I would recycle more.

JasurOilamiz uchun non xaltasiga yorliq chizamiz. PhotoShop asboblar panelida o‘nlab asbob bor, qayerdan topaman?
ZarinaTugmaning burchagidagi kichik uchburchak — ostida yana asboblar yashiringan. Ochish uchun tugmani bosib turing yoki o‘ng tugma bilan bosing.
AnvarGuruhlar harfi bor: M — belgilash, L — lasso, B — cho‘tka, T — matn. Shift bilan harfni bossangiz, guruhdagi asboblar almashadi.
MalikaIsh tugagach, «Qo‘l» kabi zararsiz asbobga qayting. Ctrl+0 rasmni ekranga sig‘diradi, Ctrl+1 — 100 %, probel bosilsa rasm qo‘l bilan suriladi.
Informatika

Qulf 5: Non xaltasi yorlig‘i

Topshiriq: Tugma burchagidagi kichik uchburchak nimani bildiradi?

Chorshanba

ZarinaAdabiyot: «Devon»dagi she’riy parchalar XI asrdan ancha oldin yaratilgan xalq og‘zaki ijodi; ko‘pi to‘rtliklar.
AnvarKoshg‘ariy ularni «yir», «qo‘shug‘» deb atagan; «qo‘shiq» atamasi aynan shu asarda birinchi marta uchraydi.
MalikaQofiya asosan a-a-a-b. «Alp Er To‘nga marsiyasi»da har misra 7 bo‘g‘inli, 4+3 tarzidagi sezura bilan. Marsiya mazmunini bu yerda keltirmayman — darslikda o‘qing.
JasurVositalar: o‘xshatish, sifatlash, qarama-qarshilik, jonlantirish, mubolag‘a, tazod va tanosub.
Adabiyot

Qulf 6: Marsiya vazni

Topshiriq: Marsiyaning har bir misrasi necha bo‘g‘inli?

AzizBu kunlarda tengkunlik, osmon ochiq. Qaysi yulduz yorqinroq: Vega (taxminan 0) yoki Qutb yulduzi (taxminan 2)? ✨
MalikaGipparx yulduzlarni 1 dan 6 gacha guruhlagan. 1856-yilda Pogson shkalani aniq qildi: 5 kattalik farqi aynan 100 marta yorug‘lik farqi.
AnvarDemak, 1 kattalik — taxminan 2,512 marta. Kichik raqam — yorqinroq: Vega yorqinroq. Sirius ≈ −1,46, to‘lin Oy ≈ −12,7, Quyosh ≈ −26,7.
ZarinaQorong‘i osmonda ko‘z taxminan 6-kattalikkacha, durbin 9-gacha ko‘radi.
Astronomiya

Qulf 7: Yulduz kattaligi

Topshiriq: 5 kattalik farq yorug‘likda necha marta farq beradi?

Payshanba

JasurDam olish kuni qishloqdagi buvimnikiga bordik. Dalada shamol esib, somon va changni uchirayotgan edi. 🌾
ZarinaBiologiya: shamol bilvosita ta’sir qiladi: bug‘lanishni oshiradi, changlanish (anemofiliya) va urug‘ tarqalishida qatnashadi. Havoda 78 % azot, 21 % kislorod, 0,04 % karbonat angidrid.
AnvarTuproqda chuvalchang va ko‘rsichqon yashaydi; mikroorganizmlar organik qoldiqdan chirindi hosil qiladi — chirindi ko‘p bo‘lsa, tuproq unumdor.
MalikaKimyo: tuz NaCl — ion bog‘lanish (elektrmanfiylik farqi taxminan 1,7 dan katta), kristalli, mo‘rt, yuqori haroratda eriydi. Suvdagi vodorod bog‘ uning qaynash haroratini oshiradi.
BiologiyaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 8: Qishloqdagi non

Topshiriq: NaCl da qanday bog‘lanish bor?

JasurUyda non yopish oilaviy tadbirkorlik doirasiga kiradimi? Cheklovlar bormi?
ZarinaQonun cheklaydi: aksizli tovar ishlab chiqarish, foydali qazilma qazish, zaharli uskunadan foydalanish mumkin emas; ko‘p xonadonli uyda sanoat faoliyati yuritilmaydi.
AnvarBiz hovlili uyda yashaymiz. Soliq tartibi va eng kam ustav fondi qonunda belgilanadi: hozirgi qonundan tekshiramiz.
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 9: Uyda non — qonun nima deydi?

Topshiriq: Qonunga ko‘ra oilaviy tadbirkorlikda nima mumkin emas?

🔑 Kalit: Cheklovlar bor (aksizli tovar, ko‘p xonadonli uyda sanoat); soliq va ustav fondi miqdori hozirgi qonundan tekshiriladi.

Juma

AnvarFizika: zaryadli zarraga magnit maydonda Lorens kuchi ta’sir qiladi: F = |q|·υ·B·sinα. Maydon bo‘ylab uchsa kuch nolga teng.
ZarinaKuch tezlikka tik, shuning uchun ish bajarmaydi: tezlik va kinetik energiya o‘zgarmaydi, faqat yo‘nalish o‘zgaradi.
MalikaTik kirgan zarra aylana bo‘ylab harakatlanadi: R = mυ/(|q|B); davri T = 2πm/(|q|B) tezlikka bog‘liq emas. Massa-spektrometr shu asosda.
Jasurq = 2·10⁻⁶ C, υ = 100 m/s, B = 0,5 T, α = 90° bo‘lsa, F = 2·10⁻⁶·100·0,5 = 10⁻⁴ N.
Fizika

Qulf 10: Lorens kuchi

Topshiriq: Lorens kuchi zarraning nimasini o‘zgartirmaydi?

MalikaO‘zbekiston tarixi: fuqarolik jamiyati — davlatdan alohida soha, fuqarolar manfaatlarini tashkilotlar va mahallalar orqali ilgari suradi. Mahalla fuqarolar yig‘inlari 1999-yildagi maxsus qonun bilan mustahkamlangan.
AnvarSaylov umumiy, teng va to‘g‘ridan-to‘g‘ri, yashirin ovoz berish bilan o‘tadi; ovoz berish huquqi 18 yoshdan boshlanadi.
ZarinaRus tilida e’lon yozdik: «Тёплый ветер дул с юга» — «тёплый» определение; оно отвечает на вопрос «какой?».
JasurОпределение: «старинное здание», «третий этаж», «наш двор». В единственном числе оно согласуется в роде, числе и падеже.
O‘zbekiston tarixiRus tili

Qulf 11: Mahalla e’loni

Topshiriq: Что в предложении «Тёплый ветер дул с юга» является определением?

🔑 Kalit: Mahalla fuqarolar yig‘ini — o‘zini o‘zi boshqarish organi: yordamchi izlayotgan oila qo‘shnilar bilan shu yerda maslahatlasha oladi.

Sinf rahbariJasur, oilangiz uchun qaror tayyormi?
JasurVariantlar: OT — soddaroq, lekin begona yollab bo‘lmaydi. OK — yuridik shaxs, yordamchi yollash mumkin, lekin hisobot va ustav fondi bor.
ZarinaKalitlar: 🔑1 OT begona yollamaydi; OK da kamida ikki ishtirokchi ishlaydi. 🔑2 cheklovlar bor, lekin non yopish ularning ro‘yxatida yo‘q; baribir qonunni tekshiramiz. 🔑3 yordamchini mahalla yig‘ini orqali qo‘shnilar bilan maslahatlashib topamiz.
AnvarNarx va foyda: OK ko‘proq qog‘oz va xarajat talab qiladi, lekin buyurtma ko‘paysa yordamchi yollashga imkon beradi.
JasurQaror: oilaviy korxona (OK). Ota-onam bilan hozirgi qonunni tekshirib, ustav fondini aniqlaymiz. Shu orada qishda sinab ko‘ramiz.
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
Tadbirkorlik asoslari

Qulf 12: Oila qarori

Topshiriq: Qaysi kalit OT (yollanma yordamchisiz) variantini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaFizikaKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 15 yulduz

Jamoa hisoboti

Jasur oilasi uchun shakl tanlovi

Qaror: oilaviy korxona (OK), mavjud qonun va ustav fondi tekshirilgach. Dalillar: oilaviy tadbirkor begona yollamaydi, OK da esa kamida ikki ishtirokchi ishlaydi; cheklovlar bor, lekin non yopish ularning ro‘yxatida yo‘q; soliq va ustav fondi qonundan tekshiriladi. Maslahat: shaklni tanlashdan oldin kimni yollashni aniqlang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. OT chetdan odam yollamaydi; OK da kamida ikki ishtirokchi shaxsan ishlaydi va xodimlar soni kichik biznes chegarasidan oshmasligi kerak.
  2. Cheklovlar bor (aksizli tovar, ko‘p xonadonli uyda sanoat); soliq va ustav fondi miqdori hozirgi qonundan tekshiriladi.
  3. Mahalla fuqarolar yig‘ini — o‘zini o‘zi boshqarish organi: yordamchi izlayotgan oila qo‘shnilar bilan shu yerda maslahatlasha oladi.

Yulduzli savollar

  1. y = (3x − 1)² ning hosilasi qanday?

  2. Yulduz kattaligi 1 va 6 bo‘lsa, yorqinlik farqi necha marta?

  3. O‘ylab ko‘r: agar oila faqat o‘z a’zolari bilan ishlasa, qaysi shakl yetarli bo‘lardi?

Hikoyadagi darslar