☰ Mundarija · Rus tili

V. Vysotskiy va B. Pak

Darslar 44–45 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
45

Boris Pak. «Men — jangchiman, sening askaringman, O‘zbekiston!..»

Darslik: 181-bet
MaqsadBoris Pakning Vatan haqidagi she’ri mazmunini, lirik qahramon pozitsiyasini va yurt boyliklarining tasvirini tushuntira olish.
Yangi so‘zlar
независимость (mustaqillik) · независимость (independence)защитник (himoyachi) · защитник (defender)гостеприимство (mehmondo‘stlik) · гостеприимство (hospitality)дастархан (dasturxon) · дастархан (dastarkhan)
Tushuntirish

Kitobning «Поэты Узбекистана» bo‘limi Boris Sensuyevich Pak she’ri bilan boshlanadi (kitobda uning tarjimai holi berilmagan). She’r lirik qahramon — Vatan askari nomidan yozilgan: «Я – воин, твой солдат, Узбекистан!» U himoyachi bo‘lib tug‘ilganidan g‘ururlanadi. Mustaqillik yurtni boy va go‘zal qilgan, dunyo uni hurmat bilan tan oladi. Qahramon yurt boyliklarini sanaydi: oq paxta dunyoni kiyintiradi, ipak eng yaxshi deb tan olingan, neft va gaz bor, lekin eng boy narsa — insonlar qalbi, ularning saxiyligi. Mehmonga dasturxon yozish — otalar o‘rgatgan odat; ariq shildirashi maqom kuyidek ohangdor. Qahramon tinch mehnatni, dalalar, qishloqlar, shaharlar va cho‘llarni qo‘riqlaydi, urushga qarshi: «Urush bugun hamma narsani kulga aylantiradi». Oxirgi band — qasam: chegaralarni hushyorlik bilan qo‘riqlayman, tinch mehnat qil, menga tayanishing mumkin. Tuzilishi: murojaat («Узбекистан!»), ritorik takror («Я – воин!»), sanash (paxta, ipak, neft, gaz), antiteza (boylik — saxiy qalb). Asosiy g‘oya: Vatanga muhabbat — tinch mehnat va uni himoya qilishga tayyorlik.

Namunalar
Antiteza: «Neft va gaz boy, lekin eng saxiy — qalblar». Muallif moddiy boylikdan ma’naviy boylikni ustun qo‘yadi.
She’rning boshi va oxiri bir xil jumla bilan o‘raladi («Я – воин!»): bu halqa tuzilma qahramonning qat’iy pozitsiyasini ta’kidlaydi.
Sinfda faoliyat

«Mening yurtim — to‘rtta so‘z». Har bir o‘quvchi yurt haqida to‘rtta so‘z tanlaydi va she’rdan shunga mos misra topadi; ro‘yxatlar sinfda taqqoslanadi.

Mashq
1
She’r kimning nomidan aytilgan?
2
She’rda yurtning qaysi boyliklari sanaladi?
3
Nima uchun xalq tinch mehnat qila oladi? Qaysi misralar buni aytadi?
4
Muallifning urushga munosabati qanday va u qaysi misrada ko‘rinadi?