E. Yevtushenko va V. Shukshin

Vasiliy Makarovich Shukshin 1929-yil 25-iyulda Oltoy o‘lkasidagi kichik qishloqda tug‘ilgan. Maktabdan keyin chilangar bo‘lib ishlagan, Boltiq flotida dengizchi bo‘lgan, so‘ng qishloq maktabida rus tili o‘qituvchisi, keyin kechki maktab direktori. 1954-yilda Moskvaga kelib VGIKning rejissyorlik bo‘limiga kirgan. Birinchi filmi — «Живёт такой парень»: 1964-yilda Venetsiya kinofestivalida yoshlar uchun filmlar orasida «Oltin sher» mukofotini olgan. Keyingi filmlari: «Ваш сын и брат», «Калина красная» va boshqalar; ko‘pchiligida o‘zi rol o‘ynagan. «Они сражались за Родину» filmi suratga olinayotganda to‘satdan vafot etgan. Birinchi kitobi — «Сельские жители» (1963). Shukshin qahramonlari — qishloq odamlari, «odamlar qatoriga chiqmagan», lekin har birining o‘z «mazasi» bor: kimdir abadiy dvigatel ixtiro qiladi («Упорный»), kimdir mikroskop sotib olib, mikroblarga qarshi vosita ixtiro qilishni orzu qiladi («Микроскоп»). «Упорный» (1973) qahramoni — sovxoz haydovchisi Dmitriy Kvasov, laqabi «Monya». U bir kitobda abadiy dvigatel mumkin emasligini o‘qiydi, lekin ishonmaydi va ixtiro qilishga kirishadi. Kechasi g‘oya keladi, rasm chizadi, ertalab esa hayajonlanmaydi. Parchada Monya chizmani matematika o‘qituvchisi ayolga, so‘ng fizika o‘qituvchisi Gekmanga ko‘rsatadi; Gekman kuchlar teng ekanini tushuntiradi, Monya esa «tenglik»ingiz bilan jahannamga deb ketadi. U omborxonada velosiped g‘ildiragidan, eski chelakdan tarnov yasaydi, g‘ildirakni oyog‘i bilan itaradi — u biroz aylanib to‘xtaydi; qarshi og‘irlik qo‘shadi, yana to‘xtaydi. Monya azob chekmaydi: ertaga hamma kuladi, mayli, odamlarga ham kulish kerak; u ularni yaxshi ko‘rib qoladi. Ertalab muhandisning hovlisiga borib: «Aylanyapti-ku, kechasi bilan!» deydi; muhandis omborxonada g‘ildirak turganini ko‘rib: «Kulgili emas, yigit» deydi. Monya esa jiddiy qiziqish bilan: «Nega aylanmaydi?» deb so‘raydi; muhandis: «Aylanmasligi kerak, gap shunda», «o‘qish kerak, do‘stim» deydi. Abadiy dvigatel jismonan mumkin emas: ishqalanish tufayli energiya yo‘qoladi, energiya saqlanish qonuni esa undan ortiq energiya olishga yo‘l qo‘ymaydi.