ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 31-hafta

Azizning stendi: qaysi tajriba?

🎯 Missiya: Aziz «Kichik olimlar kuni»da 1 soatlik stendda qaysi tajribani ko‘rsatadi: shifr, chizg‘ich yoki qog‘oz jismlarni?

Dushanba

AzizMaktabimizda «Kichik olimlar kuni» bo‘ladi: har kim stendda 1 soat o‘z tajribasini ko‘rsatadi. Menga maslahat kerak, uchta g‘oyam bor.
AnvarAvval ingliz tilida haqida. Uch qadam: 1) yaxshisini ayt: “I really liked how you...”; 2) bitta aniq takomil: “It might be even better if you...”; 3) ruhlantir: “Keep going!”
MalikaFikr olganingda: “Thank you, that’s helpful. I will think about it.” Izoh ishing haqida, o‘zing haqingda emas. Grammatika: Present Perfect Continuous — have/has been + -ing: “I have been practising the speech for an hour.”
AnvarNatija — Present Perfect: “I have written three pages.” Jarayon — Continuous: “I have been writing all morning.” Qaror qilishdan oldin har g‘oyani 5 sinfdoshda sinab, fikr olamiz.
Ingliz tili

Qulf 1: Fikr-mulohaza berish

Topshiriq: Fikr-mulohazaning 1-qadami qaysi?

🔑 Kalit: Aziz stendda 1 soat; 30 mehmon, bir vaqtda bittadan; g‘oyalar: shifr o‘yini, chizg‘ich tajribasi, qog‘oz jismlar.

AzizUchinchi g‘oyam: qog‘ozdan konus va uning ichiga chizilgan piramida yasab, qaysi biri ko‘proq sig‘ishini ko‘rsatish.
ZarinaKonus o‘q kesimi teng tomonli bo‘lsa, l = 2r va h = r√3. r = 3 sm: l = 6 sm, h = 3√3 ≈ 5,2 sm. V = ⅓πr²h = ⅓ · π · 9 · 5,2 ≈ 49 sm³.
Anvar: asosi konus asosidagi aylanaga chizilgan kvadrat, uning tomoni r√2 = 3√2 ≈ 4,24 sm, yuzi 18 sm². Hajmi ⅓ · 18 · 5,2 ≈ 31 sm³. Konus asosi yuzi 9π ≈ 28,3 sm²: 18 / 28,3 ≈ 0,64.
MalikaLekin 2 ta jismni aniq qirqib, yelimlab ko‘rsatish har mehmonga ≈ 4 daqiqa oladi. O‘xshash jismlar: uzunlik k, yuza k², hajm k³ marta.
Matematika

Qulf 2: Qog‘oz konus va piramida

Topshiriq: Konusda r = 3 sm, h = 5,2 sm. V taxminan?

🔑 Kalit: Konus + piramida: yelimlash va ko‘rsatish ≈ 4 daqiqa har mehmonga, tayyorlash ≈ 9 kun, xarajat 15 000 so‘m.

Seshanba

AzizBirinchi g‘oyam — yashirin xat o‘yini. Axborotni internetda uzatish uchun uni kerak, deyishdi.
Anvar — xabarni shifrlash va deshifrlash. Sezar shifrida har harf alifbo bo‘yicha k o‘rin suriladi (Sezar k = 3 ishlatgan, deyiladi). KITOB, k = 3: K→N, I→L, T→W, O→R, B→E: NLWRE.
ZarinaBu shifrni 25 ta kalitni sinab buzish mumkin, shuning uchun hozir himoya emas, faqat g‘oyani tushuntirish uchun. Zamonaviy AES kaliti 128 yoki 256 bit; asimmetrik usulda ochiq va maxfiy kalit juftligi.
AzizO‘yin: mehmon 5 harfli so‘zni shifrlaydi, bu ≈ 3 daqiqa oladi.
Informatika

Qulf 3: Sezar shifri

Topshiriq: KITOB, k = 3 bilan shifrlansa?

🔑 Kalit: Shifr o‘yini: har mehmonga ≈ 3 daqiqa, tayyorlash ≈ 2 kun, xarajat 0 so‘m; Sezar shifri 25 kalit bilan buziladi.

AzizIkkinchi g‘oyam: chizg‘ich tushganda ushlash tezligini o‘lchash: reaksiya vaqti.
MalikaBiologiyadan: — organizm ko‘rsatkichlarini (shakar, harorat, gormon) avtomatik saqlash. Hayvonlarda nerv sistemasi bosqichlari: diffuz, tana (narvonsimon), zanjirsimon va xordalilarda naysimon. Umurtqalilarda 5 bo‘limli bosh miya.
ZarinaGumoral idora — lar qon va limfa bilan tashiladi; nerv va gumoral idora birga ishlaydi. Chizg‘ichni ushlash — ga o‘xshash tez javob.
AnvarFizika: s = ½gt², t = √(2s / g). 20 sm tushsa: t = √(2 · 0,2 / 9,8) ≈ 0,20 s. Bir mehmonga ≈ 2 daqiqa, tayyorlash 3 kun, xarajat 5 000 so‘m (misol).
Biologiya

Qulf 4: Refleks va chizg‘ich

Topshiriq: Nerv sistemasi xordalilarda qaysi turda?

🔑 Kalit: Chizg‘ich tajribasi: t ≈ 0,20 s (20 sm); har mehmonga ≈ 2 daqiqa, tayyorlash 3 kun, xarajat 5 000 so‘m (misol).

Chorshanba

AzizFizika va kimyoda chiroyli tajribalar bor: iz qoldiradigan kamera, rangi o‘zgaradigan eritma. Olamizmi?
MalikaFizikadan: zarralar ko‘rinmaydi, ularni ionlanish, yorug‘lik chaqnashi yoki fotoemulsiya qoraygani orqali qayd qilamiz. da har zarra tok impulsi beradi; da o‘ta to‘yingan bug‘da ko‘rinadi.
AnvarKimyodan: MnO₄⁻ kislotali muhitda 5 elektron olib rangsizga yaqin Mn²⁺ ga, neytral muhitda 3 elektron bilan jigarrang MnO₂ ga, kuchli ishqoriy muhitda 1 elektron bilan yashil MnO₄²⁻ ga aylanadi. Kislotani H₂SO₄ bilan qilishadi.
MalikaBunday tajribalar faqat o‘qituvchi bilan o‘tkaziladi: kimyoviy moddalar va radiatsiya manbalari bolalar stendi uchun emas. Shuning uchun ikkalasini rad etamiz.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 5: Faqat o‘qituvchi bilan

Topshiriq: Permanganat kislotali muhitda nechta elektron oladi?

🔑 Kalit: Kimyoviy tajriba va radiatsiya hisoblagichi faqat o‘qituvchi bilan; Azizning stendiga mos emas.

AzizKechqurun Somon Yo‘lini ko‘rdim! U nima o‘zi?
Zarina — tortishish bilan bog‘langan yuz milliardlab yulduz, gaz, chang va tizimi. Bizniki — to‘sinli spiral: markazda bo‘rtma, tekis disk (diametri ≈ 100 000 yorug‘lik yili, qalinligi ≈ 1000), spiral yelkalar. Quyosh markazdan ≈ 26 000 yorug‘lik yili narida, Orion yelkasida.
AnvarQuyosh markaz atrofida ≈ 220–230 km/s tezlikda aylanadi, bir aylanish ≈ 230 mln yil. Markazda Sgr A* qora tuynugi (≈ 4 mln M☉). lar yosh va diskda (Pleyadalar, ≈ 100 mln yosh), lar eski, galaktik haloda (M13, ≈ 11–13 mlrd yil).
Astronomiya

Qulf 6: Galaktika kechasi

Topshiriq: Qaysi to‘da eski?

Payshanba

JasurMaktabda «Huquq haftasi»: jinoyat protsessi — jinoyatlarni ochish, tergov qilish va sudda ko‘rishning qonunda belgilangan tartibi. Maqsad — aybdorga adolatli jazo va begunohning ta’qib qilinmasligi.
Anvar: sud hukmi qonuniy kuchga kirguncha inson aybsiz hisoblanadi; u aybsizligini isbotlashi shart emas, bartaraf etilmagan shubhalar uning foydasiga hal qilinadi. Tamoyillar: qonuniylik, tenglik, sudning mustaqilligi, tortishuv, ochiqlik.
ZarinaTadbirkorlikdan: — yangi texnologiya, mahsulot yoki ishlash usulini amalda qo‘llash. Natija «oldin va keyin» ko‘rsatkichlari bilan baholanadi; xavf bor, shuning uchun avval kichik miqyosda, xavfsizlik qoidalari bilan sinaymiz.
JasurAziz ham shunday qiladi: 5 sinfdoshda sinaydi, so‘ng qaror qiladi. Dalilsiz «bu eng yaxshisi» demaymiz.
Davlat va huquq asoslariTadbirkorlik asoslari

Qulf 7: Qonun haftasi va kichik sinov

Topshiriq: Aybsizlik prezumpsiyasiga ko‘ra inson qachongacha aybsiz?

MalikaAdabiyotdan: dramada qahramon va , harakat, imo-ishora va sukut orqali ochiladi. da g‘oya kulgi, da kuchli ziddiyatdan kelib chiqqan achinish orqali beriladi; Sharof Boshbekovning «Temir xotin» asari deb ataladi.
ZarinaMustaqillik davri dramasida Erkin A’zamning «Tanho qayiq» asari bor — muallif uni «dramatik rivoyat» degan. Ekologik muammo va haqida kitobdan o‘qing; biz mazmunini qayta aytmaymiz.
AnvarRus tilidan: Vasiliy Shukshin (1929) «Упорный» hikoyasi va Nikolay Rubtsov (1936–1971) «Звезда полей» she’ri. Tahlil so‘zlari: , ; , , . Asarlarni kitobdan o‘qing.
AdabiyotRus tili

Qulf 8: Sahna va «Упорный»

Topshiriq: «Упорство» nima degani?

Juma

Sinf rahbariJuma ertalab qisqa viktorina: uchta fan, bittadan fakt.
ZarinaDin tarixidan: — o‘z e’tiqodini boshqalarga yetkazish faoliyati; — kishini bir konfessiyadan boshqasiga o‘tkazishga urinish, ko‘pincha bosim yoki noo‘rin usullar ma’nosida qo‘llanadi. Vijdon erkinligi hurmat qilinadi. 1910-yilda Edinburgda Butunjahon missionerlik konferensiyasi bo‘lgan.
AnvarJahon tarixidan: 1994-yilda Janubiy Afrikada aparteiddan keyingi birinchi umumxalq saylovi o‘tgan; Afrika Ittifoqi 2002-yilda tashkil topgan; 2011-yilda Janubiy Sudan mustaqil bo‘lgan. O‘zbekiston tarixidan: Yaponiya bilan diplomatik aloqa 1992-yil yanvarda, Hindiston bilan 1992-yil martda o‘rnatilgan.
Dunyo dinlari tarixiJahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Tarix viktorinasi

Topshiriq: Afrika Ittifoqi qaysi yili tashkil topgan?

Juma, kechqurun

AnvarKalitlar. 🔑1 stend 1 soat = 60 daqiqa, 30 mehmon, bittadan: har biriga ko‘pi bilan 60 / 30 = 2 daqiqa. 🔑2 vaqt: shifr 3, chizg‘ich 2, qog‘oz jismlar 4 daqiqa. 🔑3 kimyo va radiatsiya tajribalari faqat o‘qituvchi bilan. 🔑4 chizg‘ich: t ≈ 0,20 s. 🔑5 avval 5 sinfdoshda sinash.
ZarinaShifr: 30 · 3 = 90 daqiqa > 60. Qog‘oz jismlar: 30 · 4 = 120 > 60. Chizg‘ich: 30 · 2 = 60 ≤ 60, xarajat 5 000 ≤ 20 000 so‘m (misol).
AzizQaror: chizg‘ich tajribasi. Avval 5 sinfdoshda sinayman va “I really liked… It might be even better if…” bilan fikr olaman.
Hal qiluvchi kalitlar — 1 va 2: faqat chizg‘ich 60 daqiqaga sig‘adi.
MatematikaIngliz tiliInformatika

Qulf 10: Qaror: Azizning stendi

Topshiriq: Qaysi kalitlar tajribani tanlatdi?

🔑 Kalit: Qaror: chizg‘ich tajribasi (60 daqiqaga sig‘adi: 30 · 2 = 60), avval 5 sinfdoshda sinash.

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Bitiruvchi daftari: Azizning stendi

Qaror: Aziz «Kichik olimlar kuni»da chizg‘ich bilan reaksiya vaqtini ko‘rsatadi (misol ma’lumotlar). Dalillar: 1) 60 daqiqa / 30 mehmon = 2 daqiqa; 2) shifr 30 · 3 = 90 va qog‘oz jismlar 30 · 4 = 120 daqiqa sig‘maydi; 3) t = √(2 · 0,2 / 9,8) ≈ 0,20 s va xavfsiz. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: g‘oyani vaqt va xavfsizlik bilan tanlang, avval kichik sinab ko‘ring.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Aziz stendda 1 soat; 30 mehmon, bir vaqtda bittadan; g‘oyalar: shifr o‘yini, chizg‘ich tajribasi, qog‘oz jismlar.
  2. Konus + piramida: yelimlash va ko‘rsatish ≈ 4 daqiqa har mehmonga, tayyorlash ≈ 9 kun, xarajat 15 000 so‘m.
  3. Shifr o‘yini: har mehmonga ≈ 3 daqiqa, tayyorlash ≈ 2 kun, xarajat 0 so‘m; Sezar shifri 25 kalit bilan buziladi.
  4. Chizg‘ich tajribasi: t ≈ 0,20 s (20 sm); har mehmonga ≈ 2 daqiqa, tayyorlash 3 kun, xarajat 5 000 so‘m (misol).
  5. Kimyoviy tajriba va radiatsiya hisoblagichi faqat o‘qituvchi bilan; Azizning stendiga mos emas.
  6. Qaror: chizg‘ich tajribasi (60 daqiqaga sig‘adi: 30 · 2 = 60), avval 5 sinfdoshda sinash.

Yulduzli savollar

  1. Teng tomonli o‘q kesimli konus: r = 4. l?

  2. “I have ___ the speech all morning.”

  3. O‘ylab ko‘r: mehmonlar 40 ta bo‘lsa, chizg‘ich 2 daqiqada nechta daqiqa kerak?

Hikoyadagi darslar