Boris Pasternak. «Hamma narsaning mohiyatiga yetgim keladi…»
Boris Leonidovich Pasternak 1890-yil 29-yanvarda Moskvada ijodkor, ziyoli oilada tug‘ilgan: onasi pianinochi, otasi rassom, San’at akademiyasi a’zosi. Ularning uyiga Lev Tolstoy, Raxmaninov, Skryabin, Serov va Vrubel kelib turgan. U klassik gimnaziyada o‘qigan, so‘ng Moskva universitetining tarix-filologiya fakultetiga kirgan va konservatoriyaning kompozitorlik bo‘limida ham o‘qigan. Musiqa va rassomlar davrasida o‘sgani uning she’rlarida ham seziladi: ularda tovush, rang va tabiat manzaralari ko‘p. Pasternakning ta’kidlashicha, she’riyat oyoq ostida, o‘tda yotadi — uni ko‘rish uchun egilish kerak. Birinchi she’rlari 1913-yilda bosilgan, tez orada u eng mashhur shoirlardan biriga aylangan. Nemis, ingliz va fransuz tillarini mukammal bilib, Gyote, Shekspir, Shelli asarlarini tarjima qilgan. Urushdan keyin u «Доктор Живаго» romanini yozgan, buning uchun Nobel mukofoti berilgan; ammo sovet matbuotida keskin tanqid qilingani sabab mukofotdan voz kechishga majbur bo‘lgan. Roman vatanda faqat 1988-yilda nashr etilgan. «Во всём мне хочется дойти до самой сути» (1956) she’rida shoir hamma narsaning — ishning, yo‘l izlashning, o‘tgan kunlarning — mohiyatiga, ildiziga yetishni xohlaydi. Agar imkon bo‘lsa, ehtiros haqida sakkiz qator yozar, uning qonunini ochardi. U she’rlarini bog‘dek barpo etardi: ularda jonli lipalar gullardi, atirgul va yalpiz nafasi, o‘tloq, o‘roq, momaqaldiroq bo‘lardi. Shopen etyudlariga qanday jonli mo‘jizani kiritgan bo‘lsa, shoir ham shunday qilishni xohlaydi. Oxirgi qatorlarda erishilgan g‘alaba kamonning tarang torini eslatadi: bu o‘yin va azob.
«Bog‘ she’riyati». Har bir o‘quvchi she’rdan tabiat bilan bog‘liq 3 ta tasvirni topadi va ularni qaysi tuyg‘uni bildirishini aytadi (hid, rang, tovush).