ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

M. Gorkiy va A. Blok

Darslar 30–31 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 11-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2018
31

Aleksandr Blok. She’rlar

Darslik: 119–121-betlar
MaqsadAleksandr Blok hayoti va ikki she’rini («О, весна без конца и без краю…» va «Ночь, улица, фонарь, аптека…») mazmuni va kayfiyati bo‘yicha solishtirish.
Yangi so‘zlar
лирический герой (lirik qahramon) · лирический герой (lyrical hero)повтор (takror) · повтор (repetition)сборник стихов (she’rlar to‘plami) · сборник стихов (a collection of poems)настроение (kayfiyat) · настроение (mood)
Tushuntirish

Aleksandr Blok 1880-yil 16-noyabrda Peterburgda dvoryan oilasida tug‘ilgan. Ota-onasi ajralgani sababli onasining otasi — mashhur olim, botanik A. N. Beketov oilasida tarbiyalangan. Besh yoshlarida she’r yozishni boshlagan. 1898-yilda Peterburgdagi gimnaziyani tugatib, Peterburg universitetiga kirgan va uni 1906-yilda bitirgan. Birinchi to‘plami «Стихи о Прекрасной Даме» 1904-yilda chiqqan; ikkinchi to‘plami «Нечаянная радость» uni keng kitobxonga tanitgan. 1907-yildagi «Заклятие огнём и мраком» turkumiga «О, весна без конца и без краю…» she’ri kiradi. U umid va ishonchga to‘la: lirik qahramon hayotni shartsiz qabul qiladi, omad ham, omadsizlik ham unga salom; kurashga tayyor («qalqon jarangi bilan salomlayman»). Bahor obrazi bu yerda cheksiz orzu va yangilanish ramziga aylanadi. Badiiy usul: «Принимаю…» so‘zining takrori (anafora) she’rga qat’iy ritm beradi. 1912-yildagi ikkinchi she’r («Ночь, улица, фонарь, аптека…») esa butunlay boshqa kayfiyatda: sakkiz qatorda sovuq, ma’nosiz doira — hamma narsa takrorlanaveradi, chiqish yo‘li yo‘q. Ikkala she’rda ham tashqi dunyo tasviri qahramonning ichki holatini ochadi, lekin birinchisida — umid, ikkinchisida — umidsizlik.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab foto ko‘rgazmasida o‘quvchi dengiz surati tagiga rus tilida yozdi: «На снимке спокойное утро; настроение светлое». Tomoshabin suratdagi kayfiyatni so‘z bilan topdi.

Kim ishlatadi

Suratkashlar, ko‘rgazma tashkilotchilari va kino rejissyorlari kayfiyatga mos rang, musiqa va so‘zni tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta suratga qarab ikki rus gapini yozing: nimani ko‘rasiz va u qanday kayfiyat beradi.

Namunalar
Birinchi she’rda qahramon bir vaqtda sevadi, nafratlanadi va la’natlaydi, biroq baribir hayotni «qabul qiladi». Bu qarama-qarshi tuyg‘ular birligi uning kuchini ko‘rsatadi.
Ikkinchi she’rdagi to‘rt predmet — tun, ko‘cha, chiroq, dorixona — birinchi va oxirgi bandda tartibi o‘zgarib takrorlanadi: bu «chiqish yo‘q» degan fikrni kuchaytiradi.
Sinfda faoliyat

«Ikki kayfiyat». Sinf ikkiga bo‘linadi: biri birinchi she’rni umid ohangida, ikkinchisi ikkinchi she’rni sovuq, bir xil ovozda o‘qiydi; so‘ng ohang farqi nimadan kelib chiqqanini (so‘zlar, takror, tasvirlar) muhokama qiladilar.

Mashq
1
Blokning birinchi to‘plami qanday nomlanadi va qaysi yilda chiqqan?
2
«О, весна без конца и без краю…» she’rida lirik qahramon hayotga qanday munosabatda?
3
Ikkinchi she’rda («Ночь, улица, фонарь, аптека…») qanday kayfiyat bor va qaysi so‘z va tasvirlar uni yaratadi?
4
Nima uchun birinchi she’rda «Принимаю» so‘zi bunchalik ko‘p takrorlanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinfning kasb kuzatuvi kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →